Tameγra n Leqbellec
Yewweḍ-d s tazzla γer seddaw ugudu, din din yefsi agus-is yeqqummec. Yeẓmi-d akk taεebbuṭ-is, ulac. Netta seg wexxam n tmeγra i t-id-ḥeṛṣen yiẓẓan, d ayen i t-yerran yuγ-d abrid-is s waffug, mi akken ula d lγaci d-yufa qqimen di tejmeεt, mi d-yezger talemmast-is s wezrab d wudem awraγ yekcem-iten lḥir. Lḥir-nni tuγal tessufeγ-it seg-sen tatut, akken d as-yebra ula d netta yes-s i weẓmay, maca, tessekcem-it deg usirem.
- Ah lemmer nesεa aεfir(aqabuc) yelhan! I d as-yenna i wul-is, mi akken yettargu la d-yeṭṭeṛṛig iquzzizen igan annect n yejga.
Targit-is teffeγ-as akken-nniḍen. Akken yekker ad yekbel taggent d-yersen γef tdikelt ufus-is azelmaḍ, nettat terwel, iẓẓan n yefrax γlin-d γef ufus-nni ayeffus is ira a d-iṣegged tin yufgen.
Ur yerfid aqerru-s, ur t-yessemḥaḥed sanda-nniḍen, yeqqim amzun d kra mi ara yesbek, yeẓẓa allen-is deg yiẓẓan-nni d-yeγlin γef ufus-nni yersen sennig wayeḍ. Smektin-t-id d teḥdert-nni n weksum i t-id-iṣaḥen deg wexxam n tmeγra, mi akken d-yečča seksu d wayen t-yessawḍen γer liḥala-nni ideg yella imiren. Si tama yecreh wul-is, si tayeḍ yerra-tt i tuzzma, yettgalla yeqqar:"Σuhdeγ-k ay iγi asemmam, εuhdeγ-k ay iγi asemmam, ar lemmer ad iyi-k-id-rren d ikkil akka d afella, ur yuγal seksu-w ad yettwaseqqi yes-k!".
Tamedda tewwet-d teddem ijirmeḍ zdat wallen-is, mi akken d-yessaken taqerrut-is ad iḥulfu ma d tikli a d-yeγli yiḍ. Ur yuḥtam ara d yiman-is mi akken tt-yeḍfer s tmuγli, uccagen yiẓẓan-nni n yefrax yeqquren sufella ufus-is γer tγerγert, yegra-d kan kra d aḥercaw yenṭeḍ. Allen-is ṭṭṛeḍqent ger sin ifurkan n tenqelt deg waggur n yiṭij d as-d-yeḍṣan di taggara uzal qayli di tlemmast unebdu.
Iγil fell-as i la yettṣaḍṣa yiṭij, iḥulfa amzun la d as-yeqqar"ṣeḍḥi-k γef yiman-ik a winnat!". Iγawel am lebraq yessekna aqerru-s, maca, yezzuzen-it daγen di dduḥ n tnafa-s akka d wakka, dγa yerra-yas ṣṣerf-is i waggur yenna-yas: Ṣeḍḥi-k kečč d amezwaru, segmi ssulin iyuẓaḍ tuddna almi d tura i tεeğğreḍ dinna sennig iqerra-nneγ, lemmer tessineḍ azref ad teγliḍ tura, a d-yali yiḍ, ad yeṭṭef waggur n tziri adeg-ik, a d-ffγen akk yetran, γas ma d tallest ad nwali tafat yerna ur tettaddam ara tmedda ijirmeḍ-nni ameγdur!
Yesmermuγ itezzem deg waggur n yiṭij d as-d-yeḍṣan, dγa terna-yas-d teqreḥ n tgecrar lhemm, yeεkef seg uqummec.
Yessawel kra di tεebbuṭ-is am wakken d aγalad n yeẓṛa i d-yegrarben deg wedrar, yeḍfer-iten-id rrεud si zdeffir, seg tegnit γer tayeḍ daγen amzun d iṣeggaden i d-yejban γef unejmeε n tsekrin deg ugemmaḍ.
- Yezzi-d unebdu i tefsut, i tegrest d acu i tt-id-yewwin? I d asteqsi yefka i iman-is, mi akken yessenγes acemma tuzert n taγect-is. Seg wakken iγaḍ iẓẓan d as-d-yeslan si tεebbuṭ-is, mi akken yuγal ṣṣut-is d aḥlawan yerna yessaken-d amek iḍaq wul-is, teḥnucceḍ-d seg-s yiwet tbururt taleqqaqt, d tawraγt tumes d idammen. Yuẓ sin iqeddimen γer zdeffir, tezga-d zdat wallen-is, yessakad-itt mi la tettfurru, yeṭṭerḍeq d imeṭṭawen n tmendit am tmennifrit mi ara terbu imiren. Yessakad tabururt-nni s wallen n tyemmat mi ara tesmuqul mmi-s neγ yelli-s d-turew.
Yenṭerr aṭas segmi d-yemmekti kra n tegnit kan ad as-teḍru i tbururt-is am wakken d as-teḍra i tmuffirt-nni n yefrax d-yeγlin γef ufus-is. Yeẓra ula d netta yal telqeq turğa-tt taγert.
- Way a yemma ad qqaren yiẓẓan-iw zdat wallen-iw, way a yemma! La yettmeğğid yesreεruε fell-asen, yessels-asen i imeṭṭawen-nni n tmendit udem n tata ur d asen-yehwi.
Iḍegger tiṭ-is gar-as d tbururt-is, iwala sin ibeεεac zzren di temda imeṭṭi-s.
- Ula d kenwi d aya kan iwumi telham ay imeṭṭawen-iw ziγen! Γas ulamma tura kan i d-teflem seg wemnar n warquqen-iw γer berra, tettum yakan γef wacu i ken-id-ssufγeγ.
Acuγer ara teglum s ibeεεac imeεlalen? Mačči γef tmettant tkesnem(tkerhem) i d-turagem neγ d aẓar-is i yeswan s leḥmali-nwen?
Yesteqsay, yettales irennu deg imeṭṭawen-is, almi d-yufa iman-is la yettarra tiririt i wayen ira ad iẓer s tekta-yagi t-yessawḍen sanda d as-tuγal teqreḥ t-iεekfen d tanamit t-yerran yettu iman-is
seddaw ugudu i yeqqummec:
- Ulac fell-as ihi imi akka i tram(tebγam), ulac fell-as!
Yejbed-d yiwen uqeccaḍ n wesγar yellan yenta deg ugudu, d asγar arqaq, tteεluluqen deg-s sin yenzizen igan am wanẓaden d-yegran deg uqerru aferḍas, yenjer yes-s targa si temda imeṭṭi-s metwal tabururt-is.
- Akka ken-ttwaliγ, tzemrem ad tilim tgam am tjenwit-nni n Ğeḥḥa n tmucuha, akken tneqqem, i tzemrem a d-terrem at laxert d imudduren.
Tfeggeḍ tala, yewweḍ imeṭṭi-s tabururt-is war ma idegger-iten s yifer n tenqelt yeṭṭef deg ufus-is ayeffus. Dγa yenna-yas:
- ula d kečč d bab n lewqam i telliḍ, ur k-ssqedceγ ara i tγawsa, telhiḍ i tayeḍ. Yes-k ara sefḍeγ taγma-w mi ara yekkreγ, ula d iẓṛa ur llin dagi.
Tabururt-nni sselfen-as imeṭṭawen-is, maca, ur tt-kcimen ara, acku teqqur am wedγaγ.
Argaz yecreh wul-is nezzeh imiren, yettmeyyiz yeqqar i yiman-is:
- Ula d tagi d-urweγ deg-s lewqam, ay a lxir-iw γer γur-i i d-terra!
Atan ihi awi-d ukan imi d acettel, mačči d axebbel i t-xebbel, ay a lxir-nneγ akk, am nekk am twacult-nneγ.
Twalaḍ, twalaḍ akken telhiḍ ula d kemm, a tabururt-iw, a taquzzizt-iw taṭuṭaḥt, twalaḍ! Lemmer ulac ifer-agi n tenqelt γur-i, γas ulamma ulac iẓṛa dagi, tili telliḍ kemm. Aql-ikem teqqureḍ am weẓṛu, d kemm kan is ara sefḍeγ iẓẓan a tabaḥant-iw!
D tameγra n wuccen i iεeğğren di tesga n wul-is, am igenni mi ara yettṣaḍṣa yettru. Sya d tamendit, syahin yessekcem-d daγen unezgum iman-is.
- Yak iḥeqqa nekk d ambur, ur rcileγ ara(ur zwiğeγ ara), amek ara heddren medden fell-i mi ara yeslen yes-m tluleḍ-d? Ala win ara s-yinin yesεa-d taqruct terna tlul-d s tecraḍ tizeggaγin.
Amek ihi tura, d acu i d tifrat-is waya? Ala tuffra ur kem-teffreγ ara, γef wudem-im ad zzenzeγ aqerru-w. Wali-kem kan, wali, ay akka tcebḥeḍ! Neγur teẓriḍ ara?
Awwah awwah, annect-a yakk mačči d aγilif, ayen yellan
zemreγ-as, maca, ugadeγkan yiwet.
I lemmer ad faqen imawlan n tmeγra daγen d yelli-tsen ay telliḍ? S tejγelt n seksu-nsen i d-refdeγ tadist.
Amek, ad aten-id-tṣaḥeḍ? Awer d asen-taweḍ! Uḥeqq taεebbuṭ-agi ur neεεuqer, tagi ideg d-teffγeḍ, ar lemmer ad iyi-gezmen aεenqiq, ur yemlal ula d abbu-nsen yakkd win-inem! Wagi ma ulac akk, ma tekfa yakk yemma-s n ddunit, ar d akem-ssbelεeγ a yelli, ad tuγaleḍ s ansi d-tekkiḍ. S uqerru-w a yelli ar d taεebbuṭ-iw ideg ara tiliḍ, γas kkes anezgum!
Werεad yessuli awal-is, yesla i uẓenẓen usiwel iẓerman-is am tbernint n waman mi ara d-tessurug rjiε si tama, si tayeḍ am yemqerqyar mi ara slebluben deg wasif, iγil d tabururt-is i d-yerḍen.
- Nekk γileγ akken teqqureḍ, i teqqur ula d taεebbuṭ-im a tabururt-iw tucbiḥt. Yya-d, yya-d a yelli γer dagi ad am-sselseγ tabessast, γur-m anida teṭṭeṛṛigeḍ iman-im, ha!
Yeddem-itt-id s lemḥadra, yenna"bismi llah, bismi llah!", yenneḍ-itt deg yifer-nni n tenqelt, yesres-itt sufella n tγerγert. Ifer-nni yeldi imi-s, amzun d aḍu i d-yeẓẓlen ifassen-is yejbed-it si leḥnak, tabururt-nni teḍra-yas am wurgal neγben yefrax, mi ara d-yeγli, ad yers γef tdikelt ufus yeldin n wemdan mi ara yeṭṭes seddaw tenqelt. Yerra ifer-nni akken t-yekmes tikkelt tamezwarut, yules-as i tbururt tunnḍa deg-s, yeskunner takennurt n leγbar, yesres-as-tt sufella-s deg wadeg n weẓṛu.
Aḍu n tmeddit yesslef-as-d tamgerṭ-is si zdeffir, allen-is tturarent Tuqqna-Tuffra, iḥulfa s yiman-is am weqcic amecṭuḥ, mi akken d-tezzuḥtelli targit, tger-d iman-is zdat yiḍeṣ. Yettargu am wakken yetturar tajgagalt seddaw tenqelt-nni yella zdeffir uzagur-is, mi akken d as-ireggel uqerru-s γer zdat, iteddu ad yeγli γef uxenfuc, mi d-yemdekwal d yiman-is ad at-id-yerr akken yella.
Tikkwal daγen icennu-yas-d waḍu"Ssendu".
"Mi tewweḍ s ajmam tenγel", ula d netta yennefḍaṣ, yeγli d tinnegnit γef ugudu-nni. Tizlatin n ccna iwumi yesla yerna iḥulfa yid-s i d-lhant mi akken yesseγzef takurt i tnafa, d tidak n Lewnis, yezga yettarra-d tisfifin γer zdeffir mi ara d-yaweḍ s imeslayen-agi n kra n tezlatin: "Mdel tiṭ-ik tuγaleḍ ammar a k-id-nessaki!", Ma tḥulfaḍ s wedfel semmeḍ a win yeṭṭṣen di trakna?"...atg.
Isell-as i Lewnis, almi yewweḍ iγil, am wakken yid-s i d-yelha anida d as-yeqqar"ad ilin wid ara tt-ifaken" di tezlit"Tizizwit".
Yufa-d iman-is di tnafa, d netta ara yilin d ameskar usefru ara sen-d-yessegzun i Yeqbayliyen ayen akk d-yernan d wayen ara d-yernun di teqsiṭ n tzizwa d waṛeẓẓen. Yeddem-d amru, yekker ad yessefru, ulac. Yuγal iεeṣṣer deg wallaγ-is akken yella iεeṣṣer di tεebbuṭ-is, mi akken ugin akk a d-γlin yiẓẓan. Γas ulamma ur yezmir ara ad ifaq ma yella kra n wemgired yellan ger tguni γef tekḍifin yakkd tin γef leγbar, ad as-tiniḍ d iburejjaqen i t-id-inettun γef yal idis iγef ara yeṭṭes, yerra-tt i tuzzya tunnḍa, aglilez yerna ijebbed akk deg yiman-is zelmeḍ yeffes. Axbibeḍ-nni yakk yekka-yas-d si lḥir d as-ikecmen ul-is, yettlejlij melmi ara d-yarew wallaγ-is asefru swayes yettargu ad yaγ adeg ger yetran. S kra yeḍran yid-s imiren yettak anzi s ayen yesεedda yakan, mi akken yella iẓemmi taεebbuṭ-is, tiwuγa ḥemmlent allus. Iccer lkaγeḍ d-yeddem ad yaru fell-as asefru yekrez-it akk di tlemmast-is, yewweḍ almi d tikli yeğğa abrid n Lewnis, yuγ win n Isyaxem. Mi akken yella ikerrez, ur yesmuqul ara yakk d acu yersen γef yiccer-nni n lkaγeḍ, maca, yessufeγ-d deg-s tabururt-is, win ara tt-iwalin ad as-yini d tawlaft-is mi akken d-tlul s tecraḍ-is tizeggaγin. Segmi d as-yeqqur wallaγ am tεebbuṭ, yegra-yas-d kan ad as-d-teγli ula i netta tbururt usefru yerna ula d amḍiq ilem d as-d-yegran i yiccer-nni n lkaγeḍ iγer d-yessufeγ tayuga, d aya kan iwumi ara d-iqid. Yeddem yura deg-s tasetna-agi n tezlit n Ṭaleb Rabeḥ
"Ay aqjun kečč d aḥbib-iw
Jerrbeγ-k ur txeddεeḍ ara
Ttafeγ-k γef yidis-iw
Di ṭṭiq ur treggleḍ ara"
Yettwali deg wayen yura, yeẓẓa deg-s allen-is daγen, maca, tikkelt-a mačči s wallen n tyemmat yessakaden mmi-s neγ yelli-s d-turew i t-yesmuqul. Yessakad-it s tidak n tfunast iγunfan mmi-s ad at-temceḥ, ma yella d imeṭṭawen ira ad aten-yeqmeẓ deg yiman-is, ur yezmir ara. Tasa d tasa. Yettru icennu s wesxenfer tasetna-nni n tezlit n Ṭaleb Rabeḥ yura. A ziγ d yiwen weqjun n at leεzib i d-yefka webrid syinna imiren. Yewweḍ-d weydi-nni almi d tabururt-nni, icumm-itt, yezzi-yas-d akk buεlala, yuγal yewwi-tt s wexbibeḍ, yetturar yes-s am wakken d ddabex. Am tεeğğağt n waḍu mi ara teddem taγawsa i tt-yessaweḍ almi tt-yečča yeγzer. Aqjun-nni d amagad, akken d asen-yesla i wuccanen, yennejla s tγawla s axxam. Tiγri n wuccanen terra argaz la icexren am umuḍin yeẓẓlen di texxamt ucerreg di ssbitar mi ara iteddu a d-yaki, maca, akken kan ara yeεreḍ a d-yeldi allen-is, ad yuγal ad at-yejbed daγen yiḍes γur-s. Dinna yettak γur-s anzi usuγu-nni n wuccanen am wakken d tislit i d-wwin di kra n taddart-nniḍen, mi ara yessawal akken nnaqus n tkeryas.
Yuγal yessaki-t-id wesmekti s tejbirt-is d as-yuqem. Tifawtin-nni usigna n tmeγra n rcil(zzwağ) ideg yenneḍ uqerru-s, ulsent-d ger wallen-is asaru umezruy yeḍran yid-s segmi d-yečča iεeqqayen-nni n seksu deg wexxam-nni n tmeγra ideg d-yerfed tadist, ayen akk yeḍran d tεebbuṭ-is, talalit n tbururt-is yerna γur-s d win akk i d lawan bu wazal ameqqran di ddunit-is yakkd wanida tt-yeğğa deg yifer n tenqelt d as-yerra d tattalt, γas ulamma netta γur-s d tabessast i d as-yessels, acku ur yessin ara i ttrebga yakan, d tikkelt tamezwarut di ddunit i yuγal d ababat. Yeffeεfeε-d s usuγu:
- Anida-kem? Taquzzizt, taquzzizt, tabururt-iiiwww, anida-kem?
Yetteḥdiqir yessawal akka d wakka, ulac. Tewqeε deg-s tmellalt. Ur yurğa ara aṭas, iγil yeẓra anida-tt. Imeyyez-as i ukuεεu-nni n wuccanen iγil d nnaqus n ṭṭumabilat n tmeγra n rcil d wexxam n tmeγra-nni ideg d-iseqqa seksu-s s yiγi asemmam, dγa iserreḥ i iḍarren-is d tazzla, yettεeggiḍ yeqqar: Mebla qessam-nwen ar tura ad att-id-terrem!
Deg wexxam n tmeγra yekfan lawan-nni ala at wexxam d inebgawen d-necden si tuddar-nniḍen, widak ara yeṭṭṣen γur-sen i d-yegran. Imiren kan i yekfan tuččit imensi yergazen, tilawin kkrent-as i tarda n leḥwal. Arrac d-irezfen γur-sen la tturaren tiqqar deg wefrag i tafat n teftilin yettdeqdiqen, d-yezzin akk i lḥara. Imextaten nṭerren acemma kra tekka tmeddit yerna yessummel-iten s imeṭṭawen umecṭuḥ-nni n Ḥabib Llah iwumi nedfen ideddicen-is, ttenfufuden ur yezmir ad aten-isami. D ayen i ten-yeğğan di tam(8) yid-sen zik i yeṭṭṣen. Sin yemγaren ger inebgawen-nni ttawin ttarran s icabcaqen n waman deg ifassen-nsen, ttnadin anida ara yaγen luḍu akken ad ẓẓallen. Wiyaḍ dduklen di yiwen texxamt, ẓẓlen γef igertyal, ssusmen akk, maca, yal wa d wacu d-yelha la t-iqeddec. Yiwen yesmareg-d akk iqerḍasen-nni n weḥlalas ilmawen yejmeε di tcekkart ubeḥnuq γer tγerγert, wissen d acu la yesxentuc deg-sen, wayeḍ yesṭuṭuc di txenfyac n lfuci-s yettṣuḍu deg-sent, yenγel-as ula i winna yellan γef yidis-is mi akken t-iḥuz s terkast n tmegḥelt-is yiwet si snat tculliḍin-nni n ccemma yella yessurug γer tayeḍ. Yiwen uderγal yeṭṭef tteṣbiḥ ger ifassen-is, ceṭṭḥen icenfiren-is, γas ulamma amendayer-nni yellan ger ifassen n gma-s yeqqimen zdeffir-s qqersen-as akk yenzizen-is.
Winna d asen-d-yeddrebzen γer lḥara mi akken tt-id-yewweḍ s wengaf, si tewwurt iseqqif i d-yeγḍel igenni fell-asen s wesmermeγ-is. Yettexbibiḍ yettsuγu:
- Anida-tt, sani tt-terram? Mebla qessam ar tura ara tt-id-tefkem! Tγilem tewwim-tt ah, ihi dγa tγilem dayen? Nniγ-awen anida-tttttttt!
- Xzu cciṭan ay argaz lεali, d acu i k-id-yecqan akka?
- Di leεnaya-k ay amγar, kečč d aberrani, qqim di lεezza-k d lḥerma-k! Anef-aγ ad att-nefru gar-aneγ! Nekni nemyussan, nutni ẓran, nekk ẓriγ.
- D acu neẓra? D acu teẓriḍ? D acu yakk tesserwateḍ akka? Γef wacu la tettmeslayeḍ? Waqila tṣekreḍ neγ d tiselbi i k-id-yebdan?
- D tiselbi? Mazal-ik la ttelliḍ imi-k? Aha tura berka ttmesxir, ssufeγ-itt-id aha!
- Teẓriḍ dacu ara k-iniγ, ssefru-yaγ-d timseεreqt-agi-inek, ma ulac attan tewwurt zdat-k, ma ur tebγiḍ ara ad ak-ṛẓeγ amgerḍ-ik!
- Ad iyi-teṛẓeḍ amgerḍ-iw? keččini? Ihi tγileḍ ad ak-agadeγ? Waaa mebla ddin Rebbi, mebla ddin Σemmar Buzwar ma ffγeγ syagi alamma gliγ yes-s!
- Anta? D acu ara tawiḍ? Tfehmeḍ taqbaylit neγ ala a ssiεqa?
- Teẓriḍ γef wacu la ttmeslayeγ a Crif, teẓram akken ma tellam dagi yerna ala kečč neγ Ceεban-nwen i d iyi-tt-id-yukren. D yiwen deg-wen kan.
- A d-nini a sidi ih, nuker-ak-tt-id, anta? Aha ini-yaγ-d anta! D acu i d ak-d-nuker akka ay argaz?
- Twalaḍ, twalaḍ, ula d nekk ẓriγ, nniγ-ak d kenwi kan, d yiwen deg-wen.
- D acu i d ak-d-nuker a Lhadi?
- Tukrem-iyi-d yelli, d yelli tinna, texḍa-ken, ur yelli d acu i ken-icerken akk yid-s.
- Yelli-k? Ha! Ha! Ha!, anida tesεid a mmi yelli-k? Ar tili mamma-s, imiren ad tt-id-tbeε yelli-s. Waqila d tidet tselbeḍ.
- Selbeγ neγ qqimeγ, fket-iyi-tt-id daya, dayagi i la yettnadiγ.
- A Crif, ini-yas kan isem-is yelli-s-agi?
- Qqim tura a Lhadi, qqim! Anef-aγ ad nemmeslay s ttawil akken ad nemsefham! Telluẓeḍ? Ad ak-d-nawi imensi? Ad tesweḍ kra? Llan waman, yella yiγi...
- Iγi? D ayagi i d iyi-ixuṣṣen, yelha! Ihi tebγam a d-rnuγ tayeḍ, akken ad iyi-tt-id-takrem daγen ula d nettat? A ddin uqabac ugiγ ad aken-fehmeγ. Medden akk ttrun γef weqcic, kenwi tesεam tam(8) yergazen, la tettnadim tullas. Yiwet thegga, maca, ur d awen-teččur ara tiṭ, la tettnadim tayeḍ. Tezram iḥeqqa d tasa d win turew i la tbeṭṭum? Tessnem d acu d ddnub? D imdanen tura kenwi?
- Aha qqim tura, ini-yaγ-d isem-is!
- Akken tebγu tili, d iẓẓan neγ d iḥliẓẓan, yelli d yelli yerna ḥemmleγ-tt, tfehmeḍ tura, tfehmeḍ?
Isem-is taquzzizt, tabururt yerna d tabururt ih, maca, d yelli.
Simmal yettkuffut yettawel dinna fell-asen, tettimγur tfaska n wesbecbec, yal wa yeqqar i wayeḍ"aḥlil meskin, wellah ar d aqcic lεali, ma yuklal ad teḍru yid-s akka!".
Lḥağ Lmexttar, d yiwen wemγar ger inebgawen-nsen iberraniyen, mačči d winna d-yemmugren Lhadi tikkelt tamezwarut s wawal, d wayeḍ. D amdan ttqadaren ilmeẓyen-nni ugar n baba-tsen. Yenṭeq fell-asen, yenna-yasen:
- Ur yeksan ḥedd i t-yuγen a tarwa, maca, daγen nekkni ur ilaq ara ad nefket afus! Dayen tura ulac i nezmer ad as-t-nexdem, yifit Rebbi, la ilah waylellah Muḥemmed Raṣul llah! Cekklet-t awit-t γer ssbitar imeslab, awit-t γer jwanvil, d amejjay imeslab kan i d as-ilaqen!
Uγen-as awal, Lhadi yettsuγu ireggem deg-sen, nutni zzin-as akk qeccuc meccuc, nefḍen-t am wezger γer tγerγert, cekklen-t akken iwata, ḍeggren-t γer tkerrust, d abrid γer Blida!
Akken iḍall fell-as umejjay imeslab di ssbitar, isuγ fell-asen:
- Aha γiwlet fsit-as tuqqna-yagi!
Din din fsin-as-d s tergigit, yerfed-it-id umejjay s leḥder, yesγam-it γef ukursi, yessuter deg-sen ad ffγen ad asen-anfen kan di sin yid-sen, ula d tafremlit-is tedda di zzedwa, yessufeγ-itt s wawal aẓidan.
Yeεğeb-as nezzeh i Lhadi wayen yexdem umejjay-nni.
- D acu yeḍran a mass Buḥemza, acuγer k-id-wwin γur-i?
Yessawel-as-d tamacahut-is akken tella, segmi d-yečča seksu di tmeγra, almi d imiren.
Amejjay-nni yegza yakk d acu yeḍran yid-s, d wacu yessawḍen widak t-id-yewwin γur-s γer cckal ssqedcen deg wadeg n ttawil, maca, ur yeẓri ara imiren d acu yessawḍen Lhadi iḥemmel tabururt-nni amzun d yelli-s.
Yesseqdec aṭas n yesteqsiyen n Sigmund Freud, widak swayes d-yufa ssebba n lehlak n tlemẓit tafransawit iduwa. Yufa-d yekka-yas-d waṭṭan tehlek trumit-nni seg useḥḍer-nni tt-yesseḥḍar baba-s yal mi ara yeṭṭeṣ d txeddamt-nsen mi tella tesεa aseggas d sin iseggasen di leεmer-is. Ula d amejjay n Lhadi yufa-yas-d daγen tifrat-is, ilul-d waṭṭan-nni deg-s, acku asmi yella meẓẓi, yeḥqer-it baba-s, mi iruḥ ad at-id-yali umeslay ad as-yini ssusem yerna yesserwa-yas tiγrit. Seg wakken yella meẓẓi imiren, ur yezmir i ddexxan, wala i ccrab neγ ayen-nniḍen akken ad yesserwel γur-sen iman-is, ad yesdubbez iγeblan-is, ihi yeggar iḍudan i yiman-is, yesfuhay-iten sakin. Tuγal-as d tanamit, iḥemmel rriḥa-nni n yiẓẓan.
- A ddin qessam tessewhem-iyi tagi:
Amek akka kra lliγ ssegzu-yaγ-asen ula s wesmermeγ, ssufγeγ-d akk agerjum-iw, yiwen deg-sen mačči yefhem-iyi-d di tmurt n yeqbayliyen, almi d-wwḍeγγer dagi γur-k γer Blida i yettwafehmeγ yerna tufiḍ-d ayen ur ẓriγ ara deg yiman-iw?
- Dinna ahat s tutlayin-nniḍen i swayes tettmeslayem. Nekk yid-k s teqbaylit i tt-nefra yerna lemmer akka yakk i xeddmen yeqbayliyen anida bγun ilin, tili mačči akka ad aγ-teḍru.
- D acu ad ak-iniγ? Tawuri-k(lxedma-k) si si si ...amek ara d-iniγ finuminal s teqbaylit?
- S tagi n Muḥya neγ s tmaziRt?
- Anef-as akk ur d iyi-d-qqar la s ta, wala s tayeḍ,! Ttuγ ula d acu kkreγ ad at-id-iniγ, ssεerqen-aγ-ten akk. Ih, ini-yi-d tura, selbeγ neγ uhu(ala)?
- Telliḍ tselbeḍ, mi akken teffreḍ ayen akk k-yuγen, terriḍ kan s ul tqebreḍ, tura dayen ur teslibeḍ ara.
- Aha ini-yi-d war akukru, γas ma selbeγ, mebla qessam ur tt-ugadeγ tura! Tiselbi ah.
- Ur teslibeḍ ara, d acu k-yesselben akka?
- Anda ẓriγ, ini-yi-d kečč! D kečč i d amejjay imeslab, maca, akka la ttwaliγ, aql-ak tuγaleḍ d amejjay n wid ur neslib, imi la teqqareḍ ur slibeγ ara.
- (Yecmumeḥ) Neγ d amejjay n warraw imeslab.
- Tessewhameḍ deg-i trennuḍ ay argaz lεali, a Duktur...
- Sirem, Sirem i d isem-iw, awi-d γer dagi afus-ik, yenεel win ur d aγ-nḥemmel!
- Lhadi, Lhadi At Tatut, di lekwaγeḍ kan i d aγ-semman Buḥemza, d irumyen i d aγ-t-yefkan yisem-agi.
- D tunṭict d wawal, ruḥ tura kečč ttu lxir-nsen!
- Ini-yi a Dukt..., a Sirem, wamma mi tenniḍ akken s unecreḥ, kečč d amejjay n warraw imeslab, ur teḍlimeḍ ara.
- Amek akka ur ḍlimeγ ara a Lhadi? D acu n tfettusin d tqejjirin i d as-tuqmeḍ εni i wayagi daγen?
- Aha kan, anef-asen kan tura! Ahat a d-yaweḍ wass-nsen ad xellṣen. Ulayγer ma nniγ-ak neγ tenniḍ-iyi tura a Sirem, neẓra di sin. Am win i d as-yennan ar k-wwteγ, yerna ad ak-ggalleγ....amek akken i d as-yeqqar winna....
- Ma tsuγeḍ ar d ccetkiγ.
- Akka swaswa ih, tanemmirt!
- Teẓriḍ amek a Lhadi, nekk dagi di ssbitar i yesεiγ taxxamt, iman-iw i zedγeγ. Ad ffγeγγer wihin k-id-yewwin, ad asen-d-afeγ kra n ssebba, ad asen-iniγ ad yeqqim yiwen yiḍ dagi di ssbitar, uγalet-d azekka γur-s. Nutni ad ruḥen, kečč ad teqqimeḍ γur-i d inebgi n yiwen yiḍ, ad nqeṣṣer acemma nekk yid-k, d acu tenniḍ?
- Nekk yeffeγ fell-i, ma mačči d taεkemt ad ak-d-rnuγ, acuγer uhu(ala)?
Yeffeγ umejjay γer widen, yenna-yasen:
- Ur tesεiḍ d acu t-yuγen, ur yeslib ur yuḍin ayen-nniḍen, maca, yesεa zzher imi t-id-γawlen γer ssbitar.
- D acu tufiḍ deg-s εni a Duktur Tafat?
- Yečča ayen ineqqen imdanen yerna d ayen yessawaḍen iqerra-nsen γer ddunit-nniḍen am widak ikecmen εemrayen ngum(uqbel) ad awḍen sanda ara naweḍ akk.
- Amek ihi a Dr., d acu i d as-txedmeḍ tura?
- Awwah, imiren kan mi akken i ken-id-ssufγeγ i tt-cummeγ, din din fkiγ-as ddwa mgal aya. Imiren kan yuγal-d γer ṣṣwab, yessawel-iyi-d akk tamacahut n wayen yexdem kra yekka wass. Učči ala deg yiwen wexxam n tmeγra i d-yečča, ad yili syin i d as-d-xedmen kra.
Crif d Ceεban myesmuqalen, myeγmazen. Dr. Tafat yeẓran d askeεrer i la yeskeεrir fell-asen sskecmen-as ccek s wezlam d wesneḥneḥ-nsen i d as-d-yessaknen amzun ẓran anwa neγ anta i d as-yegren kra γer iεeqqayen-nni n seksu d-yečča Lhadi γur-sen.
- Ihi akka a Duktur, kečč yeεṭi-k ṣṣeḥḥa! Azekka ma yebγa Rebbi, a d-nuγal ad at-nawi.
- Ihi ar azekka di talwit!
Yuγal umejjay γer Lhadi, yuγ abrid srid γer ṭṭaq. Akken iwala ffγen si tewwurt tameqqrant n ssbitar, yenna-yas "kker ihi tura, kker! Ilmend-ik kan i yeqqimeγ almi d tura, wamma zik ara yeffγeγ ass-a". Yewwi-t yid-s γer texxamt-is.
Widak-nni t-id-yewwin, akken ffγen, wwin-d awal γef wayen iγef myeγmazen:
- Wellah ar ẓriγ akka ara t-afeγ, iḥun Rebbi kan mačči deg-neγ i teṭṭerḍeq.
- Imi teẓriḍ, acuγer tt-teğğiḍ ihi a d-tas akk γur-neγ?
- I kečč εni ur tt-tessineḍ ara?
- Nekk γileγ teṭṭaxxer-asen i ikaruren tura yerna nniγ-as i yemma-k.
- I kečč mačči d yemma-k?
- D yemma, d yemma, yenεel ddin yemma-yagi yakk! Hder neγ qqim, am win iheddren i lḥiḍ. Ladγa seg wasmi yemmut baba, medlen imeẓẓuγen-is. Asmi yella yekkat-itt, mačči akka i tella.
I lemmer d aγ-yemmut wergaz, mačči d tawaγit. Iḥun rebbi γur-neγ i yensa dadda lḥağ Lmexttar, d netta i d aγ-yennan cekklet-t tawim-t γer jwanvil!
Wis-kraḍ-nni(3) yellan yid-sen ira(yebγa) ad iẓer anta iγef ttmeslayen, ugin ad as-tt-id-inin, nnan-as kan"anef-as kan awlidi, ulayγer teγzi n wawal!".
- Wa ẓriγ, ẓriγ anta neγ tγilem-iyi d aεeggun?
- Amek i teẓriḍ, anta ihi?
- D nekk i iqedcen di tmeγra-nwen, fkiγ i lγaci seksu neγ d kenwi?
- D kečč ih, maca, d irgazen kan i yeččan, i iqedcen, mačči d tilawin, ur tezmireḍ ara yakk ad teẓreḍ anta yerna anef-as i d ak-nniγ ah!
- Ẓriγ d irgazen kan i yellan usawen, nekk lliγ beṭṭuγ-asen aksum, Sseεdi yettak-asen seksu, Ḥmimi d ccarba. Tissit, lgazuz, aman yakk d yiγi nettheggi-ten si tazwara γef ṭṭabla. I useqqi, i lemraqi anwa i d-yelhan yid-sent?
- Anwa?
- D mmi-s n tagi iγef la tettmeslayem.
- Ğeεfer? Ğeεfer n Deεdi?
- D dadda-k Ğeεfer ih yerna yenneḍ akken kra n tmeḥremt d tacebḥant am lekfen i ufus-is azelmaḍ, ad as-tiniḍ deg usensu Σemrawa i t-yuγ lḥal.
- Ihi tekmes-as-ten-id nanna-k Taseεdit seddaw teγruṭ. Ihi atan teẓriḍ anta, fiḥel ma nenna-yak-tt-id.
Lemmer mačči d inebgawen i yesεan deg wexxam, tili bγan ad sεeddin iḍ-nni deg yiwen lḥemmam ssnen yakan dinna di Blida.
Wwḍen γer zdat yiwet lqahwa, yenna-yasen Ceεban"tura a d-uγaleγ". Yerra s abduz ad irucc aman n tasa.
Yewweḍ γer din, yeṭṭef-it uberriḍ, mi iruḥ a d-yekker, ad tazzel daγen tεebbuṭ-is, ad yeqqummec sennig uṭiṭuc-nni n webduz aṭerki. Iḍarren-is ssegren almi dayen kan, maca, terra-t tmara.
Iwakken ad yettu acemma lhemm ideg yella, yetturar s tbernint-nni n waman yellan zdat-s γef tama taẓelmaṭ, yettaccar taqerεet-nni yellan din d aman, yessurug-iten γef ibeẓḍan-is(ibeccan-is) mi akken a d-teffγen seg-s. Imdanen-nni yettrağun berra, ḥeṛṣen-ten-id akk yiẓẓan, d tikli i d as-d-ṛẓan tawwurt s wesṭebṭeb. Rnan asuγu fell-as:
- Xreğ ya lmahbul, xṛeğ ya qbayli lfayeḥ!
Nutni γilen d kra umeslub i d-irewlen si ssbitar-nni imeslab yellan deg wedrum-nni yerna slan-as mi la ireggem s teqbaylit, dγa yenna-yas yiwen i wayeḍ:
- Hadi qbayliyya, bayna. Hakda kan iγenni-lhum Idir-ntaεum.
Netta yella la ireggem di Taseεdit-nni d-tewwi yemma-tsen teftel-asen seksu i tmeγra, yella yeqqar-as:
- Adeεdi m ugernin, yenεel ddin ufagur n yemma-m! Aha kan aha, mebla ddin n baba-m, ar d a txellṣeḍ ayen ur teččiḍ!
Gma-s d winna d-yeddan yid-sen d tikli ttun-t, ḥman-tt s lehdur:
- Anef-as i Ceεban-nwen ad yekcem s axxam, ulayγer d-yuγal akk azekka! Ad nawi Lhadi di lkar.
- Acuγer ara d-nernu i yiman-nneγ alluy d uṣubbu, d ṭṭumabil tella?
- Ur bγiγ ara ad ak-d-iniγ zdat gma-k, teẓriḍ iḥeqqa d acu yellan dagi di Blida?
- Ih ẓriγ.
- D acu?
- Dagi i tella temnaṭ tamezwarut iserdasen n Ledzayer, ula d axxam n teγdemt taserdasit dagi i yella.
- Ih d tidet, maca, tettuḍ akk ayen swayes tecbeḥ temdint-agi?
- Aha ini-yaγ-d d acu neγ ur ssefruy ara dagi fell-aγ, ah!
- Dagi i yella wexxam ameqqran n Lmeγreb Lεarabi, ad tesdukleḍ winna n Bgayet d-yezgan sennig ssbitar, Vilaj Lleft n Belεebbas, Dderb Lihud n Wehran d wiyaḍ i d ak-yehwan yugar-iten, yif-iten wagi. Yerna sεan tullas d tipunpulin, ula d tinna yettγaman γef tewwurt meẓẓiyet, ad as-tiniḍ d massa Bucafa kkes-itt ffer-itt.
- Rebbi ad ak-yerḥem a dda Lmulud!
- Ula d amejjay-nni n Lhadi d amcum, banent wallen-is.
- Amek akka?
- D acu i t-id-yewwin γer Blida, εni ulac ssbitar imeslab deg wasif Σisi?
- Awwah ula d kečč, ad yeğğ akk lerbaḥ-nni n teqbayliyin, a d-yas γer taεrabin tisemmamin.
- A ziγ kečč d ṭṭneh, ihi iserdasen-agi yellan dagi, d arraw n Blida yakk?
- D acu ara d-yawin iserdasen γer leqḥab?
- Yiwen-nsen di yal taγawsa a mimmi: Akken sεant ccifan, i ten-sεan ula d nutni, akken ten-ttaznen(afikti) γer tmura-nniḍen, tidak ideg ur d-lulen ara, i teḍra yid-sent nutenti. Yak yessefk ad tili tuṣṣra, d lεib akk wayen xeddmen neγ ur teẓriḍ ara?
- Ihi tessa-yaγ s wedfel ma d tiqbayliyin ara n-afen, wissen kan ma lsant-d lfeṭṭa n at Yanni?
- Wanag amejjay n Lhadi, lemmer d aya iγef yettnadi, ula d Malika Dumran deg wasif n Σisi i txeddem.
- I tella txeddem, tura d tamγart. Maca, tesεiḍ lḥeqq, walaγ-tt di yiwet tvidiyut, mi kecmeγ s asiber ussan-agi yezrin, tella tcennu di Lkabari Suvaj di Lpari, γas akken d tamγart mazal-itt, wellah ar d as-tenniḍ d tafunast!
- Malika Dumran si zik d abannag.
- Ssusem ssusem, ata yuγal-d gma-k!
- Aṭas n lγaci i k-yezwaren εni a Ceεban?
- Ur n-ufiγ ula d yiwen mi kecmeγ, mi d-ffγeγ ad as-tiniḍ d lḥeğğağ i la ttrağun a d-uγalen seg wexxam n Rebbi yerna d tikli d iyi-n-ṛẓan ula d tabburt. Awwah Aεraben-agi ur d aγ-ḥemmlen ara ziγen!
- Yella kra d ak-d-nnan εni warraw n leḥram, d acu d ak-d-nnan?
- Qqim anef-asen ah! Σni d lxuf i ten-ugadeγ?
- D acu ihi?
- Ur ẓriγγef wacu la slebluben akken, ḥulfaγ am wakken s reffu i d-ttadren ismawen-nsen.
- Anwi?
- Idir, Qasi n Tizi Wezzu, Xalida Tumi d wiyaḍ...
- Si zik ur d aγ-ḥemmlen ara.
- Yya-w ihi ad netteklet γef Rebbi!
Rekben γer tkerrust, d abrid γer tmurt.
- Ba ba ba ba ba!
- Waqila yesleb Ceεban-nwen, atan la ihedder iman-is, εni tneṭṭeḍ tiselbi am ujeğğiḍ? Ma yella akka, tebra ur tt-id-uγaleγ azekka yid-wen γer ssbitar imeslab!
- Yella d acu ara yesselben amdan, mi ara yettmeyyiz ih.
- Ihuhhhh, γur-k ad aγ-tuγaleḍ d winnat-nni! Isem-is akken winna iran ad ttarun warrac tagi-nneγ s isekkilen n taεrabt? Iwala-tt la tettmettat, yenna-yas meqqar akka ad taγ abrid-is srid γer lğennet.
- Wellah ar yesεa lḥeqq! Ihi imi tebγiḍ akka, yettak anzi waya s ayen iγef lliγla ttxemmimeγ, mi la heddreγ iman-iw.
- Ur d aγ-bexxel ara ihi s tmusni-k, mi nεedda i ubarağ-agi zdat-neγ, kemzeγ aqerru-agi ideg yekker ufernas!
- Ssalam weεli-kum!
- Ssalam u reḥmat llah!
- Acḥal rakum?
- Fi tlata.
- Ğitu lyum?
- Anεam, ğebna weḥd mriḍ berk, xilli-nah f ssbitar ntaε lemhabel.
- Wac bih?
- Waqila kac ma kla.
- Makac sbitarat ntaε lmakla f Tizi Wezzu?
- F llewel ma εlabal-nac, ḥsebna-h hbel
- Fehhemni hakda men llewwel, ayya serreḥ, serreḥ!
- Barak llahu fik, bqa εlaxir!
- D asṭerḍeq ziγ i tt-tesṭeṛḍiqeḍ a ddin Qessam, mebla qessam ma yezmer-ak ula Mulud Qasem Nait Belqasem.
- Nekk? Awwah ssneγ taεrabt si ziiiiik, widak-nni yellan la reggmen deg Yeqbayliyen, mi akken la ttḍeggireγ aman n tasa ḥaca-kum, ad as-tiniḍ wissen d acu n tegnawit-nni la ttmeslayen, γef wayen ur d asen-fhimeγ ara, wellah ma d taεrabt n Ledzayer tinna!
- Taεrabt n Ledzayer akk d tamaziγt, ma tuγal ihi γer tidet.
- D tidet, icennayen akk imeqqranen, d arraw n Ğerğer.
- Ih, d nekk ara ken-id-ifekkren γef ccada, ad awen-d-kemmleγ awal-nni d-nebda. Mi kecmeγ akken γer webduz, wellah ar cehdeγ la ilah a illa llah, Muḥemmed Raṣul llah. Nniγ-as ah ya lεağaba, wigi zeεma tura d Aεraben-nni iwumi neqqar d izukar, d imerka i yellan, maca, ata ifen-aγ.
- Amek akka d aγ-ifen?
- Ma aṭas neggzeγ yiwet tikkelt i yiwet texmirt n yiẓẓan, wwḍeγ s anida qqumceγ yerna llan waman agugu. Di Tizi Wezzu, iwakken ad tawḍeḍ axjiḍ-nni war ma tumseḍ, yessefk-ak ad tiliḍ tesεeddaḍ akk temẓi-k di ssirk.
- D acu ara d-yawin yakk ayagi γer tmeslayt-nneγ ran a tt-ttwaru s isekkilen n taεrabt?
- D acu? Acimi? Amek? Ala isteqsiyen i tessneḍ kečč, ssexdem acemma aqerru-k, xemmem ma triḍ ad teẓreḍ d acu!
Iceεεel-as aẓawan, yiwet tesfift-nni n ccna wwin yid-sen, tuγ-itent akk, awal ad tfeṛẓen, wayeḍ uhu(ala):
Ledz.... tez.a teqq.. aḥayek
D taεrabt a medden ma tt-id-walim
S leğmameε i tεeğğer i γ-temlek
D tineslemt . ..... ...... .....
Yekkes-d Ceεban tasfift-nni, iḍegger-itt si ṭṭaq. Iceεεel-as rradyu, d lawan isalen:
"Rrayes n el ğumhuriyya, ssayid Σebdleεziz Butefliqa ideccen taṣebḥit bbass-a uqbel taẓalit n ṭṭhur sebεa temεemmrin di temnaṭ n leqbayel. Annect-a yeḍra-d s uneḥḍur n lalla Xalida Tumi, taneγlaft n Ledzayer tamaneγt n yedles aεrab. D nettat s timmad-is, ssayyida Tumi, mawlida Mesεudi i d as-yeṭṭfen i rrayes n Lğmhuriyya timeḥremt-nni icerreg s temqessin d-yeṭṭef seg ufus n Ssayid Weld Σli Lhadi el muḥtarem, el meεni b el amr di lmaydan-agi n ttaqafa di lwilaya n Tizi Wezzu, daγen d netta i d lmudir n ddar ttaqafa ccaεir rraḥel Mulud Mεemri, raḥimahu llah!".
- Wellah ar d asent-yettxemmim akk Butefliqa, ifaq-asen i Leqbellec.
- Amek akka d asen-ifaq?
- I lemmer mačči d timεemmrin, zzawiyat d lemqamat-agi la d aγ-ibennu, tili terwi fell-aγ. A gma d tagi kan i d lanvistisyun neγ wexxer akin.
- Ur k-fhimeγ ara.
- Tamurt n Yeqbayliyen teččur d Tideεditin. Neγ tγileḍ yiwet Deεdi kan i yellan deg-s? Tzemreḍ a d-tiniḍ, ulac tawacult ideg ur tettafeḍ ara ulammer d yiwet n tmeṭṭut txeddem-iten. D leqlil ad tafeḍ yelli-s n laṣel ur nettεemmir ara argaz-is, alamma εmant wallen-is γef yemma-s t-id-yesεan a ddin uqabac.Waaa tekfa ddunit! Ula d imrabḍen-nni n zik tura dayen. Imγaren-nsen akk mmuten, wigi d-yekkren yekcem-iten akk waḍu n zzhu. Wellah ar ẓriγ s wallen-iw arraw-nsen, u yerna d dderya n widak-nni yellan llah llah a Rebbi, ar s teqreεtin n ccrab deg ifassen-nsen la tent-sgerguren! Igezzanen dγa tura ulac akk. Xerṣum d zzawiyyat-agi la d aγ-ibennu Butefliqa meskin a d-nessufeγ deg-sent leğnun-nneγ. Win ur d-nemlal ara d kra n Deεdi tessečč-as-ten, ad at-id-wwten si tzuliγt(tazulixt).
- S ttawil, s ttawil a Ceεban, atan wissen d acu yeẓẓlen deg webrid, err-as duzyam, teğğeḍ iḍarren-ik γef upidal d lefran!
- Awwah ala, yella litteε a sidi, ad εeddiγ yerna atan yemmut, d amurḍuṣ.
- D acu-t, tεeqleḍ-t?
- Anida ẓriγ d acu-t? D argaz, d aγyul neγ d aruy, maca, yemmut.
- Acuγer akka tessenseḍ rradyu-nni? Tekki-yas i tqeffalt-nni, tekki!
- Tura d tikli ad naweḍ, aql-aγ seddaw taddart.
Dγa ur rnin ara aṭas wwḍen s axxam. S ttawil d leḥder i kecmen γer taxxamt-nni ideg glalzen akk yergazen nufan cexxren. Ceεban ur yekkis ara ula tarkasin, yessemlal kan tigecrar-is zdeffir teεrurt n dadda-s lḥağ Lmexttar yessumten agennur-is, din din yekcem tamda n wudi d tamment, yeṭṭeṣ.
Lhadi ur d-nuγal ara yid-sen aṭas i d as-iruḥen. Netta akken-nniḍen i d as-teḍra: Ngum(uqbel) ad kecmen γer texxamt umejjay, yenna-yas-d:
- Ad nekkes tarkasin-nneγ dagi zdeffir tewwurt, tikḍift-agi tafarsit d as-ssiγ i tγerγert ttḥadareγ-tt yerna d tunṭict i d iyi-tettunefk. Ax els kečč tarkasin-agi n wexxam, nekk ad lseγ tigi!
Yefka-yas-d kra icifaḍ izedganen yellan zdaxel n yiwet texzant n tarkasin igan am texzanin-nni ideg ttarran imejjayen ddwawi di ssbitarat. Yezzwer-it yekcem s axxam s usenεet ufus, yeḍfert-it, iṣekker tawwurt zdeffir-sen. Yal wa deg-sen yekcem s uḍar d as-yehwan, wa s uẓelmaḍ, wayeḍ s uyeffus yerna di Blida.
- Atan wanida ara tεelqeḍ taqeccabit-ik, tḥulfuḍ s yiman-ik am wakken deg wexxam-ik i telliḍ a Lhadi! Ma yella wayen teḥwağeḍ ini-d, nekk a d-heggiγ d acu ara nečč.
Amejjay yessared ifassen-is, yekker-as i usewwi imensi, Lhadi yeẓẓel di teγmert la t-yettsmuqul kan. Seg wakken yiwet texxamt kan i yesεa Sirem, erran-tt i uqeṣṣer:
- Amek a Lhadi? Targit-nni-inek, mi akken triḍ ad as-tkemmleḍ i tezlit-nni n Lewnis, ack-itt.
- A ziγ mačči d ayen isehlen tira isefra. Teḍra-yas i wallaγ-iw am tεebbuṭ-iw mi akken teqqur, ẓmi neγ qqim.
- Lewnis a Lhadi ilul-d d amedyaz, ur iεeṣṣer ara aqerruy-is am kečč neγ am wakka la xeddmen merra ičefčufen-agi-nniḍen. Lemmer tḥerceḍ, γas ulamma d targit i ixerqen yes-k imiren, ad as-tfaqeḍ yerna tinna d buberrak, mačči d tanafa.
- Lemmer d kečč i yellan deg wemḍiq-iw, d acu ara txedmeḍ?
- Ahat ad εerḍeγ ad xedmeγ kra usefru alelli, mačči yakk s talγa swayes yettaru Lewnis isefra-s, acku ssneγ iman-iw, ẓriγ ur d asen-zmireγ ara yerna γef tẓuri ara ssefruγ, mačči γef tzizwa d waṛeẓẓen, acku d aẓru amenzu ara sserseγ i llsas n webrid inaẓuren ara kecmeγ imiren.
- I γef tẓuri d acu ara tessefruḍ yerna amek-it akka usefru-agi alelli d-tenniḍ?
- Amek-it, amek-it....
Amedya, akka a Lhadi:
Taẓuri
D tiselbi
Yesεan azref
Kra ur tt-yeṭṭef
Ur tt-icekkel
Tesεa leεqel
Am keččini
D wamek k-id-wwin
Almi d dagi
D tiselbi
Ur nuklal cckal
Acku imdanen
Mačči d lmal
Ur tt-teqqnen
Akken d asen-xeddmen
I widak yuḍnen
Alzheimer
Di Ledzayer
D tiselbi
Yuklalen azref
Akken t-yesεa
Lḥağ-nni
Mi akken yezεef
Yerfa, acku
Ur yufi ara
Anida ara yaγ luḍu
Dγa yenna-yasen
Cekklet-t
Awit-tt
Nutni wwin-k-id
Γer da γur-i
- Atan ihi kemmel-as tura kečč a Lhadi!
- Ad as-ikemmel tura Lhadi i usefru am wa, ih. Ay a lḥif-iw!
Teqqdeḍ-iyi-tt, ccah teγziḍ-as ufuḥan! Taεebbuṭ i k-id-yesεan, ur tt-yettaγur tt-ibellu a Sirem a gma!
- Anwa iwumi γziγ akka daγen?
- Lḥağ-nni. Twalaḍ dγa amek igan yakk widak-nni, ad nγen adrum akken ad aγen luḍu, sakin ad aten-tafeḍ la zemmḍen akk deg yiman-nsen, ttaṭṭafen deg iwerḍan ur d-teffγen ara ngum(uqbel) ad smuhdun(ad ẓẓallen), ma ulac ad asen-yexṣer luḍu, ad teṭṭerḍeq deg uqerru n taddart.
- Ad tafeḍ yekkat-as-d d tabani lḥağ-agi ihi.
- Uhu(ala), lemmer mačči d agennur-is, ur d as-teqqareḍ ara yakk d amγar, aqadum-is yekkunner, yeṭṭembal am winna n Kamal Tarwiḥt. Wellah ar akken i cuffen leḥnak-is, amzun d udem n mmi-s n tḍeggalt-is, iceṭṭeḥ fell-as lessiryu-nni asellaw.
Ihi war ma nniγ-ak, tessneḍ Iqbayliyen acḥal ḥemmlen tikci n tmeẓẓuγt i waḍu mi ara d-yeddem taseffart-is.
- Ssuref-iyi a Lhadi, s yixef-ik d yixef-iw ar ttuγ akk, ruḥeγ deg-sen-t ula d nekk!
- D acu iγef ad ak-ssurfeγ?
- Ur k-id-steqsaγ ara yakk, d acu ara tesweḍ.
- Σni alamma testeqsaḍ-iyi-d? Lemmer ffudeγ, attan tbernint zdat-i.
- Yella wayen-nniḍen ah, ad ak-d-fkeγ yiwen lapiritif? Sεiγ rrikar, llan livva Musu, ur ẓriγ ara d acu d iyi-d-yegran akken-nniḍen, εeddi wali d acu tebγiḍ!
- Ihi imi tebγiḍ akka, efk-iyi kan cwiṭ n ṛṛuzi ma yella, ma yehwa-yak ssureg-iyi-t-id ula deg ucabcaq yerna aja ara t-sweγ!
- Ṛṛuzi ur sεiγ ara yerna ur iwulem ara ula i wučči-yagi la d-ttheggiγ. D lapayla n Sbanya ara nečč, nniγ-as ad as-d-yezg ccrab amellal n Lalzas.
Ma d ayen d ak-d-sserseγ akken zdat-k, winna qqaren-as amiz gul at lu ssavwar vivr.
- Segmi d-rsen iḍarren-iw deg wakal n ṣṣellaḥ n Blida, awal n taεrabt mačči yuli-yi-d, ad as-tiniḍ d tidet bellεeγ, waqila ihi ata yewweḍ-d lawan-is. Ihi a Sirem a gma, "ḍḍerba b lfas, xir min εecra b lqadum". Ad ṣebreγkan cwiṭ, ar d aγ-d-tesserseḍ ixmir-nni la d-tettheggiḍ, ad yekkes wemdan laẓ γef yiwet tikkelt, wala ma neqbeγ dagi am tyaẓiṭ, ur ččiγur rbiḥeγ.
- Akken d ak-yehwa a Lhadi, d kečč i yeẓran d acu tḥemmleḍ.
Ččan lapayla, tagert yuqem-d Sirem tiramisu, yessegza-yas i Lhadi d ddisir aṭelyani, maca, wissen ma yesla-yas akk imiren, imi yella yesdenden-itt acemma s pixxu. Ddijistif swan Uẓu(Ouzo), yewwit-id Sirem si Krita, yiwet tegzirt di tmurt n Lyunan, anida yesεedda ssmana deg unebdu-nni yezrin.
Akken tewweḍ tissit taspirityut-nni(Spiritueux) n wuẓu iẓerman n tεebbuṭ-is, tenneqlab fell-as ddunit, d tazzla i tt-yeṭṭef s abduz.
- D rreḥma n Rebbi! I d as-yenna, mi akken n-yufa d abduz aglizi i yellan dinna. Yeqqim, yeẓẓel iḍarren-is, iḥulfa s yiman-is am Rebbi di Fransa. Tazzla n tεebbuṭ-is tesεedda-d zdat wallen-is asmi d-yewweḍ Rrus γer Berlin. Iwala Hitler mi d asen-yenna "jebdet zznad deg-neγ nekk d Eva!", iwala Göbbels, tameṭṭut-is d warraw-is deg wukkuẓ(4) yid-sen, mi akken zwaren deg-sen nγan-ten, sakin nγan iman-nsen zdeffir-sen, ḍefren Adolf. Iwala ayen akk yeḍran, lbumbat-nni yakk yeṭṭṛeḍqen ass-nni, iwala asmi yuγal Adenauer d acunsulyi n Lalman, tekfa lgirra, ters-d lehna γef Lalman, din din tuγal d lğennet, mi akken d-yessufeγ akk ayen yellan di tεebbuṭ-is. Icehhed sḍis(6) tikkal, yuγal-d γer leεqel-is. Tekcem-as s ul-is yiwet tmendit imiren, ulac amedyaz ara izemren a d-yaf imeslayen swayes ara yaweḍ wayen iḥulfa imiren ulawen n yemdanen-nniḍen neγ ulac lehdur izemren a d-ssuqlen aḥulfu-nni. Maca, γas ulamma yefreḥ nezzeh, uguren zgan deg webrid n ddunit-is, ula γer lğennet-nni ideg yella ḍefren-t. Yewqeε amek ara yessired i iman-is, yenna-yas i wul-is, wagi d axjiḍ igenni wis-sa(7), mačči am widak-nni n tγerγert nennum. Yessuli leḥsab yesres-it, yuγal yuli γef yiran-is, yessaked s axjiḍ-nni ideg yurag lxir-is, am umiternajur mi ara yali di lapisin d asawen, ansi d-ttğelliben s aman.
Ur yezmir ara ad yeṭṭef lehdur deg imi-s, maca, yettmeslay s wesxertem, mi akken la ihedder d lγar-nni akken ur d as-d-ifehhem ara Sirem. Yella yeqqar-as:
- Kenwi meqqar, am wakken ur temmutem ara, ur truḥem ara si ṭṭlam γer wayeḍ yerna walit akka igan lerbaḥ ideg tkecmem, ay a lxir-nwen, ay a sseεd-nwen! I yettγaḍen d weltma-twen tabururt, ur iban tiẓgi tt-yeččan tmeγdurt, lamaεna wellah ar ass-a ar d lferḥ kan ara tefreḥ, mi ara ken-id-twali, mi ara tẓer liser ideg tellam. Ssneγ-tt, ẓriγḥnin wul-is, A yemma yerna anwa ur nḥemmel ara atmaten-is, almi qqaren medden tasa d win turew!
Yuγal yemmekti-d daγen asired-nni amcum, ulamek akk, ulac tibernint, ulac tiqreεtin, yeḥṣel. Yewwet-d s leγmez s wallen-is d akessar, iwala lkaγeḍ-nni, yenṭeg-d γer zdat-s. Yesfeḍ yes-s, yefra ccγel-is. Ur yezmir ara a d-yeffeγ syinna si lferḥ-nni, yeεceq di kra yellan dinna. La yesfuḥay yerna yesṭuṭuc deg wexjiḍ-nni, yeqqar-as"ṭiṭuc, walaγ-ken-in!", am ubabat yetturaren d warraw-is Tuqqna-Tuffra, yeslufay-as i wemḍiq-nni iγef yella yeqqim. Ixemmem a d-yeqleε akk agejdur-nni, yenna-yas i wul-is "ad at-rbuγ deg iciwi-w, ad xedmeγ yes-s ulammer d tawlaft a d-ttmektiγ ass-a", yuγal yemmekti-d llan widak t-yezwaren γer tekti-nni, dγa yenna-yas" ala, ala, ma ulac ad rwun deg-i taḍṣa yemcumen-nni" yerna netta teḍra-yas imiren am win iran ad yexdem i warraw-is ayen ur xdimen akk wiyaḍ.
Akken d-ččurent wallen-is d iberquqen-nni n tmendit, yessekcem aqerru-s di lbir-nni akken iwata, iserreḥ i ugerjum-is icennu" Hallu trisiti".
Sirem yesseγzef-as tamrart, yeğğa-t yekkes γef wul d tεebbuṭ, yuγal yessawel-as war ma ifaq ifaq-as:
- Tewwa lqahwa a Lhadi, ffeγ-d ma tebγiḍ-tt skud teḥma, ma ṣemmḍet dayen!
- Tura, tura! Lqahwa ḥemmleγ-tt.
Yeffeγ-d s yiwen wudem, am win iwumi dduklen mraw(10) ikennasen di lḥemmam.
Swan lqahwa, rnan kan acemma uqeṣṣer, uγalen ṭṭṣen.
Azekka-nni, swan kan lqahwa ula d widak yuγalen γer tmurt, ṭṭfen-d abrid-nsen γer Blida. Yiwen iγelli-yas userwal, ulac taγeggaṭ, wayeḍ yexnuzzer akk uqerru-s, ur t-id-yemciḍ ara, Ceεban ur d-yessared ara ula d udem-is, d isusfan i swayes yessared tindaw i wallen-is, yeṣfeḍ-itent s yiwet tmeḥremt iγef yeqqur wexlul. Wwḍen-d γer Tizi Wezzu ḥebsen, ulamek akk mḥiḥden si lγaci d ṭṭumabilat yerna mačči d sut wuṭṭunen 06 neγ 15.
- D acu d uxeṣṣar-agi?
Yelli-d ṭṭaq, " Wa jun, wa jun, teẓriḍ ahat d acu yeḍran akka?".
- Ih, d Zidan ara d-yasen, ad iruḥ γer taddart-nsen.
- Tanemmirt a jun!
- Ulac uγilif a gma.
- Tura nebbuṣa da, nebbuṣa, ceεεel-aγ Idir meqqar!
A ziγ tamacahut d ta:
Leqbayel γilen Butefliqa yenced-d Zidan γer Ledzayer akken ad as-yefk afus, ad yettwafren d aselway n tmurt i tikkelt-nniḍen. "Libruru amzun yellan anwa i d asen-yenna semmḥet-iyi" i yenna Muḥya deg wawal-is. Daγnetta, amzun ur yettuγal ara Butefliqa d aselway, lemmer mačči d Zidan.
Netta ira ad yerr tamurt n yeqbayliyen d lqahwa uyefki, yeẓra daγen Iqbayliyen"D IRGAZEN" akken yeqqar, ur znuzun ara tiferkiwin-nsen ula gar-asen deg wedrum. Amek ara yessiweḍ yiwen ma yusa-d si Celγum Lεid neγ si Umm El Bewwaqi ad yaγ dinna akal, ad yebnu, ad yedder...atg.? Maca, annect-a mačči d aγilif ameqqran γur-s. Ugur n Butef d widak-nni, d Aεraben, ugin ad ddren di tmurt-nneγ, ihi ur yezmir ara ad aten-iḥettem. Amek ara yexdem wemcum? Yewwi-d ssi Smaεil, yegla-d yid-s s mmi-s, yenneḍ-it-id s Idir & Co akken yenneḍ Lhadi tabururt-is, mi akken d as-yerra ifer-nni n tenqelt am tattalt, yessuden-it Butef, netta d asuden i d tafellaḥt-is, yessels-as afeggag-nni n yiẓẓan d-ibanen fell-as am tecraḍ-nni tizeggaγin(idammen) is d-tlul tbururt, iceyyeε-it γer timiṭ n tmurt n yeqbayliyen, sakin yal tiγilt, yal tama n tmurt tettfeggiḍ, tettazzal metwal Aqbu d tezmalt.
Yeẓra tecbeḥ nezzeh tmurt n Yeqbayliyen, ira ad asen-yuqem ul i Waεraben akken ad bγun ad zedγen deg-s. Ihi yekker-itt zzhir, leεyaḍ asuγu"Zizu, Zizu, Zizu....", almi ula d at tuddrin-nni d-yezzin i taddart-is rfan, ffγen-d qqaren-asen i iberraniyen-nni" D acu d Zizu-agi? Zidan mačči d Zizu, mačči n Tizi Wezzu, n lawilaya Biğaya". Tuγal tεedda tεeğğağt-nni n waḍu, wwḍen-d widak tameddit n wass γer Blida, rran Lhadi s axxam.
Butef yurğa yurğa, ulac. Ala iserdasen-nni yeddan d Zidan i d as-yennan nebγa ad nezdeγ di tmurt n Yeqbayliyen, dγa d ayen i t-yeğğan ass-a yeččur-itt d nutni.
Annect-a yesserfa libiγbiγ du Frans nezzeh, ladγa Stifan Arumi-Amrabeḍ la yettgalla di lantirnet yerna s trumit akken ur yesseḥnat ara: Uḥeqq wahin d wahin ar d xedmeγ, ar d rreγ! Yettargu yekkes-as-d i El Amir Σebdelqader aqerru-s, anida akken iεeğğer s ufella uεudiw-is deg webrid Dizli, yessenteḍ-as deg wadeg-is aqerru n Yunes Budawed d amuddur, yettεeggiḍ yeqqar-asen i Waεraben" AQL-AΓ NUΓAL-D!". Yeqqar-as Stifan, akka meqqar ad ẓren warraw n Bexta d acu i d Likabil yerna tixlambutin-nni yakk ideg ssewwayen karantiṭa, ad atent-yekkes, ad atent-yerr n Zlabiyya. Ma d tamsalt-nni n Waεraben di tmurt n Yeqbayliyen swayes ira Butef ad att-yerr d lqahwa uyefki, ad att-yefru Stifan s tefses, a d-yaru kan kra ilmend n wayen deg wesmel-is lmeγreblεarabi.com, azekka-nni ad tuγal ssaḥat ccuhada d lḥemmam itunsiyen. Ar d asen-yesserwu iεerbubben s tussda i waεraben! I d as-yeqqar s tgallit. Yettargu daγen iman-is d netta ara yejjirin akk tiḥuna-nni, ad yuγal ad yettawi yettarra ala ger Muriti d Lamadrag. Tekcem-d M Iḍarren di targit-is tusem, amek ara texdem? Teddem tessawel-asent i tilawin. Tessawel i Xalida Tumi d Wiza Ḥennun. Yiwet tesmekti-tt-id d wasmi tella tettnaγγef izerfan n tmeṭṭut, tehder-as-d γef lbaṭel sεeddan fell-as imaččuten n Stifan, Muḥend-nni d-yelsan aṭabelyi n yemẓabiyen, yella yeldi ipisri d wiyaḍ. Tayeḍ temmeslay yid-s γef izerfan n yemγiden, tessuter-as ad as-tefk afus akken ad teldi lluzin n temqessin di Wad Ssemmar yerna tebγa ad sεun izerfan i unegzum war cceḥḥa akken iwata ixeddamen-is.
Mi akken yettargu Stifan Yusef Budawed yeqqed-as tasa, slan-as-d at Micli, nutni llan yakan ṭṭfen-asen tuḥsift i wat tudrin-nni d-yezzin i taddart n Zidan, mi akken d asen-qqaren i iberraniyen" Zidan mačči n Tizi Wezzu, n lawilaya Biğaya", Ṣubben-d qeccuc meccuc γer tririt n ttaṛ. Lkiran, ikumyan, glan-d ula s jeddi Mangellat. Mi d-wwḍen γer Tizi, ldin imawen-nsen warrac n at Wagnun d-ufan dinna. Llan sin qqimen dinna zdat lbusṭa γef yidis n Likriva biblik, segmi ur ẓrin ara anwa i ten-ilan, γilen-ten d at Wasif. Uzzlen kecmen γer lbusṭa, ddmen-d tilifun, ssawlen-as i Σmer Qubi, acku d netta i yecnan"ẓeḍmen-d at Wasif, mi ten-iwala weεdaw yerwel". Steqsan-t ma d at Wasif, yerra-yasen-d s ṣṣwab d tmusni-s:
- Amennuγγef tmazγa si Siwa alamma d tigzirin tiknariyin mačči di 80 kan i yeḥbes, yedda-d d uḍar-is, nessuli-t-id di tsawent, lḥemdu li llah aql-aγ nebbeḍ lebγi-nneγ ass-a. Tamaziγt lung nasyunal, medden la tt-qqaren si Delles alamma d Mayu akken t-nniγ deg wawal-iw di tegnit n ẓmik.
Ma yella d tiririt γef westeqsi-nwen, ata dagi γur-i dγa deg wexxam-iw Ṭṭaleb Ṭahar, d netta ara wen-d-yinin ugar γef tmurt-is.
- Alu, aεelxir fell-awen.
- Azul a mass Ṭaleb.
- Ihi nniγ-awen, nekk a d-rnuγkan deg wawal n Σmer, ula d at Wasif n Micli, d ddikupaj-agi kan administratif i ten-yebḍan. Wellah ar yelha d teqsim el idari-agi d-nḥerra, yal yiwen ad yexdem lekwaγeḍ-is anida t-yeqreb lḥal! Yerna a tarwa at Micli jillul, millul, amalu neγ asammer d izmawen. I zizi-twen Lḥusin anwa i t-ilan εni? Anwa aneγlaf adzayri i yellan yettmeslay tamaziγt s werfad uqerru di lberlaman? Mačči d Ben Yunes? Mačči d aγmis-is ideg tella tmaziγt kull ass n letnayen i d-yerran tiqit? I Weld Σli Lhadi ansi-t? Dγa d Ben Yunes s timmad-is i d as-yettaznen Islam Bessasi yeṭṭafar-it mi ara yerzef γef temnaṭ n Buzgan yettaru-d fell-as.
- Ula d Muḥya waqila syinna?
- Muḥya siryan tura, yerna netta d amjaḥ i yella waqila.
- Awwah a ssi Ṭahar, Muḥya yezwer, maca, yewweḍ sanida ara naweḍ, d isem-is d ugerruj-is kan i d-aγ-d-yeğğa zdeffir-s.
- Ad fell-as yeεfu Rebbi, wellah ,ma sliγ akk yes-s yemmut, ihi di leεnaya-nwen ṭṭixxret-aγ i lehdur fell-as, nekk ur ḥemmleγ ara yakk a d-adreγ lmeyytin, ama deg wayen yelhan neγ deg wayen ndiri! Awer nawi ddnub-nsen, daya!
Yiwen seg warrac yeṭṭef tasfift n Murad Zimu deg ufus-is imiren i tt-id-uγen, yeqqar-as i winna la yettmeslayen d ssi Ṭahar:
- Steqsi-t kanγef wagi ma n Micli, udem-is am warrac n at Meslayen.
Winna yekkat-it-id s tuyat-is, yeqqar-as-d, "anef-aγ akkin ah!".
- Tanemmirt a mass Ṭaleb, efk-as ttxilek azul d ameqqran i dadda Σmer Qubi, tessurfem-aγ taṛuẓi uqerru!
- Ur yelli γef wacu a gma yerna iwumi nella dagi? Ihi γas ur ttkukrut ara sya γer zdat, ma yella kra yellan dlut-d kan! Ruḥet di slama n Rebbi, ttḥadaret iman-nwen ay arrac-nneγ!
- Acuγer ur t-testeqsaḍ ara γef Zimu, ma d mmi-s n Micli i yella?
- Teččiḍ lekwaγeḍ ula d kečč. Argaz la yettmeslay γef Muḥya am wakken d as-yenna useklu i wefrux:"Ur ẓriγ ara taciṭa iγef terseḍ", i lemmer ad testeqsiḍ γef Zimu d acu ara d iyi-d-yini?
- Muḥya ad iniγur yesli ara yakk yes-s, almi d as-nenna yemmut i yeẓra, i yesla yes-s yerna ahat d tikkelt tamezwarut di ddunit-is.
- I Zimu meḥsub yesla yes-s yerna mi ara k-yini yiwen anwa Idir-agi iγef tettmeslayeḍ, tzemreḍ ad as-tiniḍ"Idir baba-inu ba", ad ak-id-yefhem. I Zimu d acu ara s-iniγ fell-as mi ara d iyi-d-yesteqsi?
- Ini-yas Zimu apipri kan.
- D tinna i d tawaγit, ad as-tiniḍ akka i yiwen uqemqum am Ṭaleb Ṭahar, yezmer ad aγ-d-yergem, akka meqqar nemsefraq s wawal aẓidan yerna la d ak-yeqqar "melmi d awen-yehwa rray, aql-i da!".
- Uγal kan kečč γur-s yerna ma temlaleḍ-t-id kra n wass ula di targit, γur-k anida d as-d-ttadreḍ isem-iw di leεnaya-k!
Dinna kan zdat lbusṭa tella lqahwa Nnuvalti, kecmen γur-s, ḥemmlen dinna tissit uyefki s lifṛiz. Aqehwaği yeggull-asen-d ma tegra-yasen-d ula d yiwet tiqit n grunadin. Mazal ur d-asen-d-sservin ara, i d asen-yenna, maca, iṛeggem-asen ar d ad yili si taggara n ssmana d asawen. Nnan-as "ulac uγilif, numen-ik a sidi, awi-yaγ-d ihi sin latayat alamunt", d yiwen deg-sen kan i d as-yennan d acu ara d-yawi i wayeḍ. Yessen-it am lğib-is, fiḥel akk ma icawer-it. Tiγmert iγer ssakden di lqahwa-nni, ad aten-id-tesmekti d lğennet-nni ideg llan ala ineglusen(lmalayekkat)-nni d-ikeccmen ala s wudi d tamment deg ifassen-nsen di tmezgunt-nni n Muḥya ideg yella Dr. Ssi Wakli. Anida muqlen, ad walin iḍebbalen cebbḥen-d am ineglusen-nni. Ula d latay-nni tessen, akken i ten-iwala, yecḍeḥ-as i yiwen deg-sen di tasa.
Zwi-tt rwi-tt, almi d tikli ad teṭṭeṛḍeq tembult-is. S abduz n lqahwa-nni yeggumma ad yekcem, yenna-yas i umeddakel-is "ad beẓḍeγ(ad becceγ) iman-iw, wala acanti yinna , ad as-tiniḍ d laddal n yiẓẓan iwumi yekkren leqbayel, aha kemmel awal-ik ad nruḥ γer Buzar, dinna meqqar d turin-nneγ ara tent-yaγen, iẓẓan ulac!". Ula d Ceεban d abduz n lqahwa-nni i d-yemmetki di Blida. Winna yella yettmeslay-as-d γef kra n temsal, yenna-yas:
- At Micli d imcumen, Ben Yunes ulac anida ur yettekka.
- Amek akka daγen?
- Wali tura, ula d ccaf ridaktur-nni n ladipic di Lembira, yewwi arraz Nubil.
- Ahat yuklal-it.
- Yuklal aberwaq, maca, di tmurt-nneγ, d widak ur nessin ara ula d ilugan n tira, iwumi ttaken arrazen. Wamma taqbaylit d afeddeḥ akk wakken tt-yettmeslay wergaz-nni.
- Amek i t-id-yewwi ihi? Aha γiwel ḥerṣen-iyi-d!
- Ahat d aprufisur-nni n Σebdennur Σebdeslam, imi netta iṣeddaḥ akk, awal ur yessin ara amek ara t-yessemlil γer gma-s di tira, dγa yessawel-as i winna, γas ma yella ur yumin ara imeẓẓuγen-is, ad as-yini "tεawzeḍ ula d kečč, twunseḍ bururu, ihi tuklaleḍ-t". Ula d Butef yefreḥ-asen aṭas. Yessawel-as-d i Ben Yunes, yenna-yas" wellah am wakken d targit n winna n Ssewwid d iyi-iruḥen i d iyi-d-terram, bun travay!".
- Awetniri ameγdur yegra-d d awlawal, yessemlal tiγermiwin neγ yewwi-d ayefki n tsedda di tculliṭ n mmi-s, γban ṣṣut-is.
- Ccah γzan-as!
- Amek akka d as-γzan?
- Argaz atan di tmurt n rrbeḥ, ad yeddem ulammer d yiwen uḥemmal di tebḥirt n Rray, ad at-yenγec, a d-yelhu yid-s akken iwata, ad yedder am sidi sselṭan. Netta yewwi-d tikli uqudar-nni uqerru.
- Anwa wagi?
- Kateb Yasin
- Aha ad.....
Ur d-ikemmel ara awal-is yessusem. Ur yumin ara allen-is d acu walant: D at Micli-nni i d-yuγalen. Tasusmi, imeṭṭawen, leḥzen, yeγli-d igenni γef tmurt.
A ziγ d Butef i yewweḍ isali-nsen γer Junav(Swis), iruḥ ad yaγ kra n lizaksyun, mi akken ṣubben at lagrund kabili γer Dzayer a d-rren ttaṛ deg wat laptit. Yessawel-asen-d imiren i dadda Σli Atunsi yakk d dadda Lεerbi bu lxir"ad fell-asen yesteεfu Rebbi di sin", yenna-yasen: "Nγet-asen aqerru-nni n Budawed amuddur, tqasmem-asen yes-s s abrid, ur ilaq ara yakk a d-kecmen γer temdint, ma ulac ad ssigden daγen lizaljirwa, ad γilen d leεrac i d-yuγalen yerna tura ur ten-neḥwağ ara yakk leεrac-nni. Akka d afella ma hwan-aγ-d, yeshel lḥal".
"Yexten bubben-t", din din gezmen-asen-d abrid s uqerru n Budawed di Leεzib n Ẓẓeεmum, nnan-asen:"Axet ihi imi ken-id-yefka Rebbi, γer γur-wen i la n-teddun, atan yewweḍ leεfu n Rebbi". Ihi ulin yes-s γer Micli, at Yiraten akk knan γef tgecrar mi akken εeddan yes-s di Larebεa. Akken wwḍen γer zdat ssbitar n Micli, ur ṣubben ara kan syin ar at Σilem, ala. Ulin yes-s di tsawent n Σeqqar, akken ad nnḍen yes-s deg iseqqif n Ṭmana. Gran-asen-d kra isurrifen kan ad awḍen γer din, teldi tγerγert(lqaεa) iman-is, tessebleε-it, tuγal akken tella. Teḍra-yas i Yunes Budawed am wakken d asen-teḍra i warrac-nni n tmacahut "Aseḥḥar iγerdayen n Hameln(Der Rattenfänger von Hameln) n watmaten Grimm. "Ssebleε u mneε, lebla tečča-t lqaεa" i yeqqarent temγarin di tmurt n Yeqbayliyen.
At Micli ğğan akk ičumar, ḥeznen kkuẓan(40) wussan. Usan-d γur-sen lγaci si yal tamnaṭ, ulac anwa i ten-yeğğan di tegnit-nni taqesḥant. Ula d nutni qublen inebgawen akken iwata, uγalen heddren akk fell-asen ala ayen yelhan yerna gezmen taswin n Yeqbayliyen anida ma bγun ilin. At taddart n Zidan ulac anwa ur nεawez ara di tuddar n Micli ulammer yiwen yiḍ. Axxam d as-yehwan i wemdan ad yekcem γur-s ad iwağeh yerna a d-yečč, a d-isew, ad yeṭṭes dinna ma yehwa-yas.
Ala taddart n at Rbaḥ i iεezlen iman-is, wissen acuγer. Ula d iberraniyen akk cummen-tt neγ kukran-tt. Win d-yewḍen seddaw-as ad yerr γer Tasaft neγ ad ikemmel abrid γer Buεdnan. Taddart n Buεdnan terna-yas lmut n Yunes Budawed di ccan. Sterḥben s lγaci d-yusan akken ilaq, zlan-asen-d izgaren. Di yal tamnaṭ n tuddar n Micli tessawal tezlit n Wakli Yeḥyaten ussan-nni, anida iεedda wemdan ad isel la d as-yeqqar: " Ẓriγ zzin di Micli, la ttxemmimeγ weḥd-i, zzin ara yečč wakal. At Wasif wwḍen almi d-berḥen, mcawaren d acu ara xedmen, acku iγaḍen-iten lḥal imi la sellen merra leεrac si ṣṣbeḥ alamma d tameddit yerna 40 wussan yeqqnen di tnelli imeslayen-nni ideg yeqqar" Sut Wasif seddaw wedrar".
Uγalen ṭṭfen-ten at Yanni, nnan-asen "xzut cciṭan, mačči d tagnit!". Nutni nnan-asen" Sfaqen-tt, nella nessusem mi akken d as-ssawlen at Wagnun i Σmer Qubi, yesseqsa-t fell-aγ, netta yesεedda-yasen-d Ṭaleb Ṭaher icekker-asen-d ala Micli-nsen, tura wwḍen-aγ-d γer tilawin-nneγ ad cennun fell-asent ula mi ara ḥeznen, ihi mi ara yekfu leḥzen ad aγ-tent-id-kksen?".
Taggara fkan-asen awal i wat Yanni, ssusmen.
Sin warrac n RCD wuğhen ula d nutni γer taddart n zizi Ccix, mi d-uγalen yenna-yas yiwen i wayeḍ:
- At Micli-agi ttnaγen gar-asen, maca, mi ara d-taweḍ akka tizi n leḥṛis, ajenwi lḥeğğağ ur ten-ibeṭṭu ara. Twalaḍ tura d acu txeddem tegmat? Walan-ten-id kan Yeqbayliyen dduklen, ulac anwa ur d-nusi ara. I wasmi ara yemmet zizi Lḥusin, mačči d Iqbayliyen kan ara d-yasen, imrabḍen n Ccinwa, Irumyen, imrabḍen n Lummund untyir a d-asen.
- Telha tekti-agi a ddin Σemmar-ik.
- D acu yelhan akka deg-s?
- Ad as-yexdem wemdan dagi ulammer d taberwiṭ, ma d tibewwaḍin n ssardin kan ara neznuzu, a d-neffeγ si twaγit.
- Awwah tagi yessefk ad as-nexdem taγawsa tameqqrant, asmi ara tekfu tmeγra-nni yakk, nekkni ad nexdem fertuna, ad nerfed akka acemma iman-nneγ, ad aγ-d-walin at lu FFS labas, zizi-tsen yemmut, ulac anwa ara ṣeḍḥin, a d-uγalen akk γur-neγ. Σebbas Lmadani akka i d-yejbed akk lγaci γur-s asmi d tikli yuγal d aselway.
Tameddit-nni ẓran ṭṭubib, mmeslayen yid-s γef waya, yenna-yasen: Telha tekti-nwen nezzeh, maca, yessefk a d-cciwreγḤend-nneγ, leḥsabat akk d netta i ten-ixeddmen. Mi d as-yexdem tusnakt s wurar, ad awen-d-iniγ amek ara tkemmel!
Arrac-nni n at Wagnun yellan qqimen di lqehwa Nuvalti, mi akken d-εeddan at Micli s uṣenduq ideg d-wwin win εzizen am rruḥ ffγen-d imiren kan zdeffir-sen, yessaweḍ winna imerbaḥ-nni i t-id-iḥeṛṣen γer ucercur-nni n tberna n Buzar. Dγa teḥma-yasen dinna s tebyirt zdeffir tayeḍ, kemmlen-as awal γef warrazen n tsekla d wayen akk-nniḍen:
- Wamma imi tenniḍ Awetniri-nni, kecmeγ selliḍelli s asmel n imyura.net, ufiγ yerra-yas yiwen tajmilt.
- Anwa wagi?
- S uqerru-w ma yesεa ula d isem yerna d tidet. War Isem i isemma i yiman-is, ma d asefru-nni yeεğeb-iyi, ssufγeγ-t-id, atah:
TARGIT N WARRAZ
S yisem n Σellic nessawal, nura-t di yal d lkaɣeḍ.
Γas tura nga-yas azal, asmi yedder " AWER YAWEḌ"!
Benεuf d Mezdad mazal, ar d awḍen sanda ara naweḍ.
Riɣkan ad ssiwezleɣ awal, ur ken-ttuɣ a wa neɣ a tayeḍ.
Asmi ara tzedɣem seddaw wakal, agu i ken-yeffren a t-nesfeḍ.
Ahat Kafka ad yekker ad yeẓẓal, a t-yewwet wugur ad tafeḍ?
“ A yemma lmizan imal, a taẓeyt deg-m tṣubbeḍ.
Mass ULAC ur nekkat uzzal, fessus, deg-s tessalayeḍ”.
Afukti uεeqqa n yirden, wissen ma a t-id-taf tmeddit.
S tɣawla i ten-ẓẓaden s tmacinin n ddunit.
Γur-neɣ kra imedyazen, deg waman qqlen am zzit.
Γur-sen isefra zaden, mi ten-uran xemmmen s trumit.
Wid i sen-yernan ifadden, ssuqlen-ten ɣer teglizit.
Walit-aɣ-d tura a medden, ffeɣ si tekwat a taqbaylit!
A nnger, anwa i k-irefden? Ccḍeḥ yid-s a tawaɣit!
Sliɣ i ccix la itedden, ssurfet-iyi, d lawan n tẓallit!
Ihi a d-nuɣal s ameslay, aql-i dεiɣ-awen-d s lxir.
Sliɣ s yiwen wemsefruy ɣlay, asefru-s am wefrux i yettṣeffir.
Yura-t ger Paris d Marseille, azwel-is " CCEMMA N DEFFIR".
Sres-aɣ-d abriq n latay, aql-aɣ neddenden ur neṣkiṛ!
Anwa i nerra akka d amnay? A tidet berka ttmesxir!
Di Rebellat nessalay, ɣumm-iyi ay akal, ttifxir!
Cnu-yi-d tizlit n rray! " YA BEXT-I, YA ΣEMR-I CTA NDIR"?
Ay allaɣɣef yiles ẓẓay, jmaεliman ur d-yensir!
Γumm-iyi ttxil-k ay akal, ḥareɣ fell-i ad yekker zzhir!
Ahat kra n yiwen a d-yemdekwal, a t-yekcem ass-nni lḥir?
Fell-i a d-awin awal, ad as-inin " YEĞĞA-D ZDEFFIR".
Ad ttun akud yettɣawal, ad ttun ččan-iyi lxir.
Ul-iw fell-i ur yessawal, aya mačči d ttmesxir.
Ttmeslayeɣɣef dda Ğamal, ɣummen-t imi ur yenɣi, ur yukir.
Amek ara ɣ-yelhu yimmal, tismin-a ma yella ur tent-neffir?
Ajeğğiḍ-nsent yugar winna n lmal rnant tuɣmas am ddkir.
War Isem
- D afelleq, ula d nekk yeεğeb-iyi.
- Tessneḍ-t wesmel-a?
- Sliγ yes-s.
- Igerrez yerna ad tafeḍ deg-s iwarismen, iwinnaten, iyiraten, tizahiyyatin, tinuγmunin, arraw imesden, imnayen, ibdikiten, ula d Arezqi Lbacir atan din. Llan daγen irekkisen, tinewwaratin, Awetnir-agii yeddawar ula d netta dinna, terreḍ akkin alamma d Lbacir Bu Claγem.
- Γef wacu ttarun?
- Γef leεqel, lmeεqul d tiselbi.
- Ihi d ddunit wesmel-agi, akka d afella ad kecmeγγer din ad waliγ.
- Γas ihi dellu fell-as! Ula d Rumyu d Ğulyat ad aten-in-tafeḍ dinna.
- Ihuh, anwi wigi?
- Mi ara tkecmeḍ, nadi γef Ukerdis d Ğuğu-s!
- Tessneḍ akk imedyazen-nneγ imeqqranen, ala yiwen deg-sen i tettuḍ ur t-id-tudireḍ ara.
- Llan aṭas, maca, ameqqran nezzeh ur d-udireγ d Ḥsen Maric.
- Yeḥrec nezzeh winna.
- Wellah ar yuklal ad as-d-fken at landistri ijeğğigen rrabil, am winna d-ttaken zik i ixeddamen n lfur di Rrunuda!
- D tidet ih, nutni snulfan-d sidi-k Balanta, netta yerra-t d sidi-s, yessefra fell-as yerna irucc asefru-nni s wuraγ.
- Ula d llebsa yettlusu, yesεa kra ikustimen yerna rnan fell-as, ladγa winna swayes d-yexdem tawlaft-nni γer Kebbab, ijeğğigen-nni n tkellax ibaḥanen zdeffir-s neγ tinna, anida akken d-yeqqar asefru-s, iḍegger akka afus-is γer zdat am winna ara yettun ifassen-is di tmess, seg wakken t-εeğben isefra-s, wamma tawlaft-nni d-yexdem deg ujardan n lizamuru di Dzayer tamaneγt, yusem yes-s ula d Yusef Zirem. Dγa yenna-yas "ṭṭef tura i k-in-yettḥazen!", yeffeγ s dumi Munc, yeqqim-asent i tewlafin γef yiri n lasan di Lpari m leqwas, ad as-tiniḍ tura ara iḍegger iman-is d akessar. Maca, tin yexdem, mačči d tin, a d-yessufeγ akka aεebbuḍ-is, ad as-yeslef am tmeṭṭut irefden sa(7) wagguren tadist, ur d as-ččurent ara yakk tiṭ-is. Yal mi ara yekcem γer facebook ad iwali, ad yaf yif-it Ḥsen Maric. Amek ara yexdem sakin? Itekka-yas-d s yiwet tewlaft γef yidis n Brahim Saci, iḥebba-t-id γer γur-s, yura-d seddaw-as tewlaft-nni, mi akken tt-id-yessufeγ di facebook:" Avik mun ami lu Cuntur kabil(Aljirya) Brahim Saci sir litras du Sliman Σazem".
Ahat lemmer a d-yeddem wemdan imeslayen-agi yecna dda Sliman ad ten-yaru, ad ten-isquclu am wamek xeddmen medden, mi ara d-yebden tipyunin n lluṭu si tcekkart neγ am yikkil mi ara t-ssandawen medden di tfeqlujt, a d-yeffeγ yiγi yerna d asemmam.
- Amek akka d iγi asemmam?
- Riγ a d-iniγ, mi ara d-yesmir wemdan isekkilen-nni yura, a d-ffγen akka:
"Amenṭas mi ara yeḥṣel, mi tekkseḍ-t-id s leεqel, ad at-afeḍ ulac deg-s". Ma d Lewnis yenna-yasen:"
A wid yeṭṭfen imegran, mi ara tgezzmem ğğet iẓuran, ma ulac kra ara tnedmem drus. Ttmektit-d d Sliman, d ucaqur d ṭṭejra s-yennan: Ẓriγ ansi d-tuγeḍ afus!".
- I Lwennas εni tettuḍ-d a lmeḥna neγ ulac d acu d-yenna?
- Ttuγ-t? Ihi tkecmeḍ ul-iw, ihi!
- D acu yenna γef waya, imi teẓiḍ?
- La la la la, la la la la la, la la la la la la la ahhhhhh!
Di sin: Aẓṛu Geγren, tecfiḍ ayen yellan: Win akken d-trebbaḍ yemmut ahhhhhh!
Iwalaten-id ubarman-nni n Buzar mi la cennnun, yenna-yasen:
- Ad tkemmlem tiqreεtin-nni γef ṭṭabla, dayen ur d awen-d-rennuγ ara.
- Acuγer a gma, yella kra i d ak-nexdem?
- Tṣekṛem, d lεib fell-awen.
Yemdel allen-is winna la d-yesmuqul imiren ubarman, iwala Ceεban mi akken d-yeldi ṭṭaq n ṭṭumubil, iḍeqqer tasfift-nni n Ferḥat. Ur yefhim tren. yeldi-d allen-s:
- A gma d acu d uxeṣṣaṛ-agi, ma d lεib ad neṣkeṛ di tberna, anida i mačči d lεib? Yak d lbirra tagi d aγ-d-tefkiḍ neγ ala? Waqila ternam-as aman, ihi ad aγ-d-terreḍ idrimen-nneγ neγ neẓra d acu ara nexdem.
- Waqila kečč ur tettṣeḍḥiḍ ara γef yiman-ik, amek akka, kečč, yiwet am kemm ad iyi-texdem dagi Ṭaṭa-Baṭaṭa? Yerna nekk qudreγ-ken, nniγ-awen tzemrem ad teqqimem dagi alamma tekfam tidak γef ṭṭabla.
Winna yellan yessusem, yeddem-d sḍis(6) teqreεtin mazal ldint ger tidak yellan sufella n ṭṭabla, yenna-yas:
- Atan a sidi ihi, tidak-agi yeldin ad atent-nkemmel, ma d tigi, ax err-itent, tefkeḍ-aγ-d idrimen-nneγ ad neffeγ akk, imi tebγiḍ akka!
- Awwah ur d awen-d-ttarraγ ara idrimen-nwen, ur qrib ur εlaḥal.
- Amek akka tura kečč? Aql-aγ neṣkeṛ, ur nezmir ara ad nernu.
Ihi ad ak-tent-neğğ dagi, ad asent-εiwdeḍ lbiε? Ihi tennumeḍ akka i txeddmeḍ, ihi!
- Ur teṣkiṛem ara yakk, anida tṣekṛem akka? D tisebbiwin kan i la d-tettafem.
- D kečč i d aγ-d-yennan neṣkeṛ neγ ala?
- Mačči kif kif.
- Amek akka mačči kif kif?
- Ay arrac, ay arrac, ad awen-d-iniγ tura ayen yellan, maca, gar-aneγ kan. Tura mačči am zik, aṭas n tbernat i yellan dagi, ihi neqqar-asen akka i ikelyanen-nneγ, akken ad rnun tissit, γas ulamma s tmara. Awi-d kan ad aγ-ddun di nneqma. Yak tfehmem tura?
- Tagi telha, d acu yettaken akken anzi s aya?
- Ih d tidet, ula d nekk tesmekti-yi-d tegnit-agi d kra. Tura ufiγ-tt-id. D lḥemmam n ssi Wakli.
- Twalaḍ amek? Yiwen uεekkaz i d aγ-yewwten nekk yid-k, ahat γef wayen akk i d-nusa γer iṭeẓṭuẓen am wa. Iḍegger tiqreεtin γer tγerγert, yenna-yas i umeddakel-is:
- Kker, kker ad nruḥ γef yiman-nneγ. Mebla Rebbi ar lemmer mačči d ibeccan i d-iyi-d-yewwin, ma kecmeγ-d akk γur-wen!
Ffγen syinna, ṣubben γef uḍar almi d seddaw wennar n ddabex n jsk, la ttrağun ma yella anwa a d-iεeddin ad ten-yawi γer at Wagnun. Sennden-as γef yiwet tkamyunt yeznuzen lifrit, yal wa yewwet-as yiwen uṣandwič s wukkuẓ(4) tmergazin, kemmlen ameslay:
- Asmel-nni n imyura.net iγef nemmeslay yakan, ufiγ daγen deg-s yiwen usefru, dγa d War Isem-nni i t-yuranyerna ssufγeγ-t-id di lkaγeḍ. Anida akken? Ih atah. Yerra-yas yes-s tajmit i ṭṭubib, yuqem-as tasusant i wungal-is, akken d-yenna ula d netta deg usefru. Sel-as-d ihi:
ASTUTI (Asmekti, tuzzma d uwehhi)
Asmekti d tuzzma
Qqaren akk Bgayet telha, ḥemmleγ-tt asmi ur tt-ssineγ.
Ul-iw iḥar, icedha, yiwen wass kan targit teffeγ.
A ziγ asirem deg-i yessedha, a ziγ dayen-nniḍen i ssarmeγ.
Tidet sanda i s-yehwa twehha, s umenzay di Bgayet ḥemmleγ.
Tella γur-i targit telha, ḥulfaγ s tnafa am dduḥ.
A ziγ tidak d timucuha, asirem-nni n zik iruḥ.
Deg-i yezzuzen, yessedha, imiren lliγ d amecṭuḥ.
Kra yezrin deg-s ncedha, temẓi d temẓi a dda Muḥ.
War ma ṣubbeγ di lmizan, aḍar-ik deg yir ssuq,
ẓer, wali tifednan-ik!
Lḥağ-nni n-yufa Meẓyan deg wexxam n weslif n Faruq,
yettekka deg ukabar-ik.
Anda-t wul-nni i k-iγeẓẓan? Peugeot yes-k yekkes aḥaruq,
yuγal ihedder s yimi-k.
D acu k-yuγen akka a winnat? Σni yewwet-ik bu tellis?
Amεellem n yemεellmen nwala-t yessufeγ-d deg-neγ tuccar-is
Tezgiḍ tenniḍ " yenna Ferḥat", tezgiḍ turiḍ " yecna Lewnis".
Yiwen yes-neγ deg-s yekkat, wayeḍ yenγa-yas mmi-s.
Lemmer ur tesluγeḍ akk aman, tezdeg dayen ur nettfukku.
Sew Ricard, zhu d Germaine, war ma tugadeḍ Franku.
Am Ḥsen at Ṣadeq medden ur llan, di tneflit ur nettcukku.
I dda Belqa d acu t-yenγan? A wi yemmten ad yerku!
Iḍelli s wul d tasa i k-nḥemmel ay ilili.
Neẓra kra γ-teqqareḍ ass-a d lḥemmam n ssi Wakli.
Neẓra tbeddleḍ tansa, teddmeḍ Ḥidra γef tlelli.
I lberğ-ik yelha i yelsa neγṭṭaq-is n berra yeγli?
Ccbaḥa n tiṭ d asafar, yak akka i tella si zik.
Ssali a Duktur nnwaḍer, ax lemri, muqel iman-ik!
Malḥa i Meẓyan mi tehder, tenna-yas " diri-t wul-ik"
Ḥrec, mmekti-d, ẓwer, qber, ssusem, ṭṭef imi-k!
I winna yewwten tameṭṭut-nni s lmus, tecfiḍ γef icenga n talwit?
Σni tγileḍ ass-a drus i yeḍran neγ tbeddel tsertit?
Ṭṭixxer ur ttaṭṭaf afus, bru i yir tafawit!
Ffeγ-d si terga n wammus, a k-tesseḥmu tafukt n at ddunit!
D taqbaylit n Micli i heddreγ, tin n Paris zdat-s tkennu.
La seine ad tessusem mi ara ttmeslayeγ , yemma Guraya ad tecnu:
" I kečč εni tura ur tettuḍ, ur k-iseḥḥer usiwel n weγrum?
Zik teslewniseḍ, tcennuḍ, ass-a d kečč i d amcum".
Lehdur γef yimi-k sehlen, am ugudu iγef tennḍen yizan.
Tenniḍ " tixsi yemmezlen, tettaḍṣa γef tin uzan".
Mazal imdanen ad ak-sellen, si Bgayet γer Dreε Lmizan.
At tegzi yakk deg-k ssnen, ulawen-nsen fell-ak zzan.
Bḍan-aγ aftat aftat, tewwet zznezla deg wexxam.
Awal nettnadi nufa-t, " ur ntezzem, ur nesseḍlam".
Tettban-d lqima n tafat, mi ara k-yewwet wugur n ṭṭlam.
Winna meskin merra necna-t, nettmagar-it s ttexmam.
Tagi mačči d tiyita, d tasusant i wungal-ik
neγ i tekta-k yuγalen am tata, i ibeddlen udem zdat wallen-ik.
Wissen d acu-t akk wannect-a, d acu ara k-yini wul-ik?
Ẓriγ nekk γur-k d ccmata, ani-d γur-i tilkin-ik!
Yak s tikci ufus n Muḥya, i d-tella tusnakt s wurar?
Γef wayen i d iyi-yeṭṭef leḥya, deg-i yeslal-it-id leqder.
Tili uḥeqq kra ur nessin " TAḤYA", Σli Uzaγar ar d-yehder.
Qalac, Balac d Lalac aten-aya, a El Amir Σebdelqader!!!
D Popeye yeqqel Ubuεednan, s yes-s i γ-nnḍen takurt.
D tisigert n yergazen i t-rran, d ilefḍan n ddunit γef tmurt.
D ssi Tadir n wat yetran, tiγri n lğihennama teğğa tatut.
I weγyul-nni i wumi d-bran, sliγ nnan medden yemmut.
Ma nnant akk amek ur d-neddi neγ i wayeḍ εni ur t-yessin
tnuḍin n at Seεdi d takniwin n zizi-k Lḥusin.
Tikkelt-a ad newwet ad nεeddi ataya usefru wis-sin.
Tawwurt n tidet a tt-neldi, anef ad truḥ γer war tisin!!!
Ur ḥwağeγ ccix Merzuq, s teglizit-nneγ i ntedden.
Cuḥ i rrekba a Faruq! Aql-i di tmura n medden.
Ay ul-iw kkes aḥaruq, fsi imurar icudden!
Γas kecmeγ deg yir ssuq, tidet trennu ifadden.
Nekk ur uriγ “Astuti”
Widak yellan usawen, nbubb-asen akk tilufa.
Neqqar-asen aql-aγ yid-wen, daya i wumi nestufa.
Iqerra-nneγ d ilmawen, neqqar-asen aql-aγ yid-wen,
akka ay tt-id-nufa!
Akka ay tt-id-nufa, akka ad as-nernu.
Zdat-neγ tanafa, tettruẓ ur tkennu.
Ula d tanafa, tesseḥrec-itt-id Faffa,
akken asirem ad yefnu.
Ma yefna usirem, d acu ad aγ-d-yegrin.
Ul deg-i itezzem, γaḍent-iyi tudrin.
Ass n waḍu teffrem ssemm n wezrem,
tebram-d i tγiredmiwin!
A win ur nettwaqqes ara, teγḍel-ak tugdi iḍarren.
Akka ay d lgirra, mmager tisuqas s yedmaren!
Akka ay d lgirra, imdanen tura,
Zellun-ten am wakraren.
Annect-a ur yettdumm, attaya tidet ad teṣfeḍ.
Aṭas d wehdum, wa ur yemgarad d wayeḍ.
Ngum taggara-k ax cumm, d ass-ik ay amcum,
nnger-ik a d-yaweḍ!!!
Tiγri-yagi teslam, tekka-yi-d si temẓi.
Ẓriγ a tt-tfehmem, deg umeyyez tifem-iyi.
Γur-wat ad iyi-tamnem, ur teddut yid-i,
nekk ur uriγ “Astuti”!!!
A baba (Awehhi)
A baba kra d iyi-tenniḍ, lliγur t-umineγ ara.
Abrid-nni i d iyi-temliḍ, ndemmeγ imi ur t-ḍfireγ ara.
A mmi d temẓi i k-yesεuẓẓgen, d nniya i k-yeğğan teγliḍ.
Nekk aman-iw la ttawlen, ttxil-k mel-iyi acu tebγiḍ!
Deg yiman-iw la reggmeγ, ikellex-iyi yir ttexmam.
Ayen n dir ur t-xdimeγ, teẓriḍ nwiγkan lewqam.
Lewqam ma yenwa-t wul-ik, tenγiḍ-t ma yella ur t-tuqmeḍ.
Ma teṭṭseḍ medlent wallen-ik, s targit ula i txedmeḍ.
Cfiγγef westeqsi n wassen, awal yes-s a t-ssugteγ.
D acu n webrid ilaqen, lebγi-w akken ad γer-s awḍeγ.
Awal yeḥwağ asefru, lebγi-k deg-s sin iberdan.
D win a k-yerren d aqerru neγ d win yettseggimen ussan?
Si temẓi tessneḍ-iyi, yak a baba nekk d mmi-k.
Fiḥel ma testeqsaḍ-iyi, d acu ad ak-yini wul-ik?
A mmi ẓriγ d acu tebγiḍ, d wayen tettnadiḍ,
daγen ẓriγ sani ara teffγeḍ.
Si zik lemmer i d iyi-d-tesliḍ, ass-a ad iyi-d-tiniḍ,
tanemmirt a baba tzewreḍ!
Tura ma yella tenwiḍ, tiγersi a tt-nxiḍ,
sel-iyi-d, γer zdat tmuqleḍ!
Lemmer ad tettuḍ iḍelli, mi ara teqqimeḍ i tili,
amzun tkecmeḍ timess.
Γer zdat ḍegger tamuγli, wali tilelli,
γef wallen-ik tagut kkes!
Ttu tin n Σli d Weεli! Seg igenni a d-teγli,
tektabt a k-tessefriwes.
Taktabt a d-yeγlin γer-itt, εreḍ a mmi fhem-itt,
εiwed-as ad tafeḍ tgerrez!
S kra a s-yini baba-s i mmi-s, γas deg yir tegnit,
ur t-yettağğa deg uberrez.
Taktabt ass-a isem-is adlis, s yes-s di leḥris,
timsal sehlent i uferreẓ.
Ayen akken qedceγ, yes-s nwiγ ad ferḥen medden.
Tamusni kesbeγ, tewwi-yi s abrid icemten.
D acu ara xedmeγ? Amek a sen-ssfehmeγ?
Wid d tid ḍelmeγ, wissen ma ad iyi-ssurfen???
Widak i k-yessnen, ẓran a mmi acu tenwiḍ.
Widak nniḍen, ata wamek a sen-tiniḍ:
"Tura aql-i yid-wen!" Zwir cemmer i iγallen!
Abrid-nwen yiwen: D abrid-nni ideg ur tγelliḍ.
Tikkwal ttkukruγ, lqaεa tuγal-iyi am igenni.
Qqleγ ma leḥḥuγ, am win yettagaden ad yeγli.
Lemmer i d ak-sliγ, tili ass-a ad iliγ,
anida ttmenniγ, ur d iyi-tzelleg tikli.
Nekk di rray-iw i ṭṭfeγ, am zik i qqimeγ,
γas aẓekka a d-yessawal.
Ihi a mmi sel-d a k-mleγ, ayen yakk ssneγ,
amek akk i fehmeγ lecγal!
Ulayγer akk ma ad zziγ nnḍeγ, ṭṭef ayen ad ak-d-fkeγ!
Tamurt annect-a ur t-tuklal.
Ayen i k-nniγ ass-nni, yeqqim akenni,
yerna-d i yugaren ayen.
Aglim ur ifellu isegni, yeqqel a t-nettwali,
yettaḍṣa s iteṭṭucen.
S tfawtin ur t-nettxiḍi, ma tzewreḍ a mmi,
reẓ isegnan d-sserγen!
Ddu i temsal s ttawil! Rnu kfu ur ttγil,
tinna n " wwet-it tebzeg tiṭ-is"!
Ḥṣu ulac anwa ur nemmil! Ayen akk d-nettemlil,
ula d aẓru yeqreḥ-it wul-is.
Tirgin anwa ur tent-nukil? Idim anida ur yenγil?
Anwa ur yeccucfen ara s tidi-s?
Annect-a imi d ak-t-nniγ, akken a k-id-smektiγ,
tura anef-aγγer zdat ad nmuqel!
Ihi nekk akka ttwaliγ, tebγiḍ ayen bγiγ,
leγlaḍ tura deg-s neεqel.
Yir aṭṭan ma ur d aγ-yeffiγ, a mmi-s umaziγ,
ur tent-iferru leεqel.
Ssawal i lmuxx-ik allaγ! Amen yes-k yes-neγ!
tutlayt-ik yes-s ttmeslay!
Amaynut sγur-k mi a d-yeffeγ, s tira-s kan ttnaγ!
Daγen s tmusni-k deg-s ssalay!
Nekk d wa i d abrid ssneγ, muqel ma γelṭeγ!
Leγrur γef yimi-w ẓẓay.
Imi tnudaḍ ad tafeḍ, γas a mmi tγelṭeḍ,
deεwessu deg-k ur teggull.
Ma tebγiḍ ad iyi-tesleḍ, lebγi-k ad tawḍeḍ,
ttammaleγ-ak tafat seg wul!
Ḥala s wayagi ad tawḍeḍ, sayen tessarameḍ,
ma ulac iṣeffer-ak wewtul:
Akka a mmi, γer zdat tezmer ad telḥu.
Ma tẓewreḍ a mmi, targit ad teffeγ, ad telhu.
Widak tḥemmleḍ, ur ten-ttagad ara!
Mgal widak tkerheḍ, fell-ak ad mmten.
Widak tugadeḍ, ssiwel-asen-d ayen yura,
dda Lmulud! Ad agaden.
Asmi ara d afen, teṭṭfeḍ-ten deg usawen,
ulac sanida ad rren, s lqid ideg a k-d-ḍelqen, ṭṭef-iten!
Akka a mmi, γer zdat tezmer ad telḥu.
Ma tẓewreḍ a mmi, targit ad teffeγ, ad telhu.
Ma yella yiwen, yeẓwer ur s-tezmireḍ ara,
imi t-ḥemmlen merra, yerra-yak tili.
Ldi-yas allen sayen akk ur iwala ara!
Ṭṭef-as afus akken ur iγelli!
Ṭṭixxer ur ttasem! Γer tegmat kcem!
S tdukli, tayri d tmusni, a d-teffeγ tlelli.
Akka a mmi, γer zdat tezmer ad telḥu.
Ma tẓewreḍ a mmi, targit ad teffeγ, ad telhu.
Ma yella yiwen twalaḍ yebda yettfaq,
ini-yas " aki-d, taguni ur tlaq"!
Ma yella wayeḍ twalaḍ ira ad yeṭṭerḍeq,
ini-yas "neεya di tḥila-k, nfaq"!
Ugur a t-tekkseḍ, ur ttkukru ad tneṭqeḍ!
Ul-ik ad yaweḍ, ayen akk icedha yectaq.
Akka a mmi, γer zdat tezmer ad telḥu.
Ma tẓewreḍ a mmi, targit ad teffeγ, ad telhu.
Ma yella ttamnen, ma ur tumineḍ, ur ttamen!
Ur temmasriḍ i wayagi!
Kkes-d iḍarren, anida ttexnunusen!
Deg waluḍ-nni, ur keccem ur reggi!
Ḍegger-asen tteṣbiḥ-nsen! Ssired ifassen!
Γur-sen telliḍ d inebgi.
Akka a mmi, γer zdat tezmer ad telḥu.
Ma tẓewreḍ a mmi, targit ad teffeγ, ad telhu.
War Isem
- Aṭas, γezzif usefru-yagi. D tikli qqnent wallen-iw, yesgen-iyi.
- D Ccab Xaled kan i swayes d-tettakim kenwi.
- A gma, yal yiwen d tawaγit-is. Anef-aγ di leεnaya-k ad nwali ma yella anwa ad aγ-d-yefk Rebbi ad aγ-yejmeε s axxam!
- Anwa ara d-iεeddin tura lawan-agi?
- Σni yiwet ṭṭumabil i yesεan at Wagnun, ad ak-tent-id-ḥesbeγ tura?
- Ataya Rebbuḥ-nwen waqila, welleh ar d netta. Ṣeffer-as ad aγ-d-iwali, Ṣeffer-as!
- Ur d as-ttṣeffireγ, ur tedduγ yid-s.
Rebbuḥ iwalan-ten-id war ma ṣeffren-as, din din yeḥbes-d takamyunt-is zdat iḍarren-nsen, yers-d iwenneε-as tuqqna i wezger-nni d-iεebba zdeffir-s, yenna-yasen:
- Alit ihi, alit!
- Awwah mazal-aγ cwiṭ dagi, γur-neγ ccγel, tanemmirt!
-Ihi ḥadret ad aγ-tettum, ğğet-aγ ayla-nneγ!
- Ṭṭeṣ tenneḍmaneḍ!
Rebbuḥ ikemmel abrid-is s axxam.
- Di leεnaya n yemma-k, ini-yi d acu d tmenyik-agi!
- Amek ara dduγ yid-s, argaz ur yesεi ara ula d lpirmi?
- Ala la laaaaaa! Σni d kečč i d ijadarmiyen?
- Ur bγiγ ara ad mmteγ, urεyiγ ara deg yiman-iw a sidi.
- Ad temmteḍ, ad temmteḍ. Σni tifeḍ Yunes Budawed? Ma teččur-ak ad temmteḍ, ma teṭṭef-d tmettant abrid γur-k, ma yehwa-yak ssiwel-as ula i Weεzib Muḥend Ameẓyan, mačči kan i Σmer Qubi ur izemmer ara ad as-iqasem, am wakken d-qusmen imsulṭa d iserdasen i Leqbellec γer Leεzib n Ẓẓeεmum.
- Yerna mačči d lmut n temxixt n tkamyunt kan i yugadeγ, acku ẓriγ Rebbuḥ yessen ad yenher, anwa i d baba-s? Arraw n dda Ḥmimi yakk kkaten avulu.
- D acu tugadeḍ ihi?
- D azger-nni yesrimmiḥen yesrugmut, tesliḍ-as iḥeqqa? Yesεa ṣṣut am winna n Muḥ Cerbi.
- Yya-d ihi ad nruḥ γef uḍar, ma ur tebγiḍ ara ad aγ-d-yaf yiḍ dagi. Iḥeqqa teldi tebburt umarci kuvir deg yiḍ?
- Wa Σmer, wa Σmeeeerrrrr, Σmereeeeeeeeeeeeer! Azzel, azzel yeḥbes!
Ddan d Σmer, yiwen ilemẓi n taddart-nsen, yessaweḍ-iten almi d tajmeεt. Yiwen deg-sen yers-d kan yeṭṭef abrid s axxam, wayeḍ yettekka-yas di yiwet ccuka d sin yemcumen, bernen-as-d kra igirruten n zzeṭla.
Winna yeṭṭfen abrid s axxam, yufan atmaten-is imeẓẓyanen ččan imensi, la d as-sellen i Lewnis, cennun yid-s:
"Lameεni ugadeγ ar tettum
Asmi ad awen-d-yessiwel weγrum
Ala yid-s ara d-tehum
Ayen-nniḍen ar teğğem".
Yekcem-itt gar-asen s taγect-is tazurant:
"Dγa assen mi ara terwum
Ddunit ara d awen-tdum
Win ad awen-ihedren d amcum
Ugadeγ ar tenγem".
Yenfeḍ iman-is γef yidis n gma-s amecṭuḥ yeẓẓlen deg usu.
- Ulac-ik akk di taddart ass-a, sanda akka truḥeḍ?
- Xedmeγ kra n lecγal, ur d awen-d-qqareγ ula d kra tura fell-asen, alamma rriyisin.
- Ihi d tikli ad tekfuḍ fell-aneγ lḥif, amarezg-nneγ!
- Dayen, dayen ihi ttu, ur d-nniγ kra! Imi ur d iyi-tettamneḍ ara, acuγer ad iyi-d-testeqisḍ?
- D acu d aγ-d-tenniḍ εni, imi teqqareḍ ur k-nettamen ara?
- Acuγer ara d-ternuḍ wiyaḍ γer γur-k? Mačči nekk yid-k kan i la nettmeslay? Ṭṭixer-aγ di leεna-yak i lehdur-agi γef wulac, anfet-aγ ad nqesser γef tezlit-agi iwumi la tsellem.
- Tibratin?
- Ih, ma tram ad awen-d-ssegzuγ inumak imeslayen-is.
- Anwa kečč? A la la la la, ad aγ-d-yessegzu wergaz inumak n tebratin. Lemmer ad ak-d-isel baba, tura ad k-yessufeγ seg wexxam.
- Ihi, ma d argaz i telliḍ, yak kraḍ(3) tebratin i yellan? Ad as-nsel akken ma nella tura i tezlit, nekk ad awen-d-ssegzuγ snat tmezwura, kenwi ssegzut-d yiwet kan, taneggarut.
- Ihi neqbel, bdu ihi!
La la la la la, la la la la la la, la la la la la la la, la la la laaaaaaaa!
Aha ddem-d astilu, a k-n-ḥkuγ, kečč ttaru,
heggi-d lkaγeḍ, ad yekfu,
yeččur wul!
A k-n-hedreγ s teqbaylit, s wayen i k-yehwan kteb-it,
win ur nefhim, ssefhem-it,
kečč teẓriḍ!
Aru-tent am tebratin, d kečč ara tent-yawin,
d kečč ad asen-yinin,
dayen iruḥ!
*****
Ini-yas i yemma ḥemmleγ, ad iyi-d-yaf lḥal ruḥeγ,
mi ara n-yas wayen i m-n-ketbeγ,
semmeḥ-iyi!
Nekk d ddunit nemxallaf, ur tt-ufiγ, ur d iyi-tettaf,
la tettelεab yid-i am welqaf,
terwi-yi!
Lemmer zmireγ ad as-kellxeγ, ad sεuγ tasa ad mmteγ,
i wakken ad as-rewleγ,
berka-yi!
Imi lkuraj-nneγ ifut, nettazzal a d-nawi lqut,
nugad ddunit d lmut,
ad rewleγ!
A yemma aql-iyi ad rewleγ, ur ẓriγ sani ara ruḥeγ,
ad leḥḥuγ alamma wwḍeγ,
wissen sani?
Kemm ẓriγ ad iyi-tfehmeḍ, tifeḍ-iyi akken d iyi-tessneḍ,
seg wasmi akken i d iyi-d-turweḍ,
siwa lḥif.
Luleγ-d itri-w d asemmaḍ, mačči d ayen ara d-tcefεeḍ,
teẓriḍ mi akken i d iyi-d-tesεiḍ,
anef-iyi!
Tturebbaγ-d d ameḥqur, seg wassen anyir-iw mechur,
ma ruḥeγγer lebḥer, teqqur,
d akkagi.
Mi meqqreγγileγ ad tbeddel, a yemma imiren i tkemmel,
ula d asirem fiḥel,
dayenni.
Ma nniγ-am " qqim di lehna"! Ẓriγur twehhmeḍ ara,
cerreg tabrat-iw tekfa,
ttu-yi!
*****
Kteb-as tura i texḍibt-iw, ad tekkes taxatemt-iw,
ssiweḍ-as merra lehdur-iw,
ssefreḥ-itt!:
Tabrat-agi mi ara tt-teγreḍ, ẓriγ aṭas ara tferḥeḍ,
serrḥeγ-am ad textireḍ,
win tebγiḍ.
Asmi d iyi-kem-yefka baba-m, ẓriγ texreb nniya-m,
ul-im kra i yessaram,
iruḥ-as.
Ass-agi lliγ-am lqid, rriγ-am-d ul-im d ajdid,
mennaγ ad am-d-yefk webrid,
siwa lxir!
Mačči d nekk i m-ilaqen, nekk seg widak yettewten,
amkan-iw d iderwicen,
tifeḍ-iyi.
Xtir aqcic la yeqqar, d ṭṭbib neγ d lkumiṣar
neγ win yettfeğğiğen am lefnar,
d lemtel-im!
Tabrat-agi ara γrent wallen-im, sfeḍ yes-s imeṭṭi n lferḥ-im,
ɛfes-itt seddaw uḍar-im,
dayenni!
*****
Tura a k-weṣṣiγ s iḥbiben d widak i d iyi-yessnen,
a k-n-iniγ, kečč kteb-asen,
yerkelli!:
Ay iḥbiben-iw a ken-ğğeγ, s kenwi, s wayen i nebda.
Lεehd i yid-wen cerkeγ, ugadeγur s-zmireγ ara.
Tebγam taswiεt ad tbeddel, tebγam a d-iban lefḥel,
tebdam, teggullem ad tkemmel,
mennaγ ar tawḍem!
Teggullem ad yekkes lbaṭel, yir tikli yid-s ara tenṭel,
tamurt fell-awen tettkel,
mennaγ ar tawḍem!
Ğğiγlεehd-iw ifut, nγiγ-t, ugadeγ ar t-tenγem.
Teggullem alamma d lmut, lameɛna ugadeγ ad tbeddlem.
Lameεna ugadeγ ad ttum, asmi ad awen-d-yessiwel weγrum,
ala yid-s ara d-telhum,
ayen-nniḍen a t-teğğem.
Dγa assen mi ara teṛwum, ddunit ad awen-tdum,
win ad awen-ihedren, d amcum,
ugadeγ ar t-tenγem.
Ma iγaḍ-iken lḥal merra, ttxil-wet semmḥet-iyi!
Ayen akk i d-qqareγ ass-a, neẓra-t, yeḍra-d iḍelli.
Kul wa ad yili s warraw-is, ad yettagad γef wemkan-is,
ad yelhu ala d ccγel-is,
ad as-yini"tṣeggem"!
Mi ara d-tettmektim iḍelli, tinim-as i txeddem temẓi,
nfaq tura ula d nekkni,
nexḍa-yas i lhemm.
--------------------------------
Di lemtul ara wen-d-fkeγ, γur-wet ma γelṭeγ,
Tidet rret-iyi-d γer γur-s!
Nettemyasam gar-aneγ, ma iban-d gma-tneγ,
ma zeddig, ar d as-names.
Mi d-iban wergaz deg-neγ, amzun mačči-nneγ,
d nekkni ad yezwiren γur-s.
a t-nenfu neγ a t-nenγ, mi t-nekkes seg-neγ,
nettu leqyud yesseγres.
Nesterḥib s uberrani, akken yebγu yili,
lhiba ad as-tt-id-nesnulfu.
Di leεnaya-nneγ yedduri, ul-nneγ yelli,
gar-aneγ akken yebγu yelḥu.
Gma-tneγɣas ma yeγli, d ssmaḥ ur yelli,
neɛfes-it u ad as-nernu.
Gar-aneγ yekker imenγi, almi ur nettwali,
aεdaw mi d-yewweḍ ad aγ-yefru.
Ccwal yeḍran ger tudrin, ur d-yeğği ara yinin,
ara inin ineggura.
Γef jmaεliman i γellin, mmuten ur ẓrin
anida tezdeγ ssebba.
S kra zerεen d kra yemγin yeγleb yakk lesnin,
yewweḍ-aγ-d nemger-it ass-a.
Asmi tt-qaraεen taεdawin, azger ur t-ẓrin
mi sen-d-yessexreb aẓeṭṭa.
Ma nexdem akken yexdem, yeγleḍ, a ntezzi, ntenneḍ,
nettuγal ansi d-nekka.
Lqum-nni n zik yecceḍ, tawaccḍa tseffeḍ,
muqlet γer zdat tura!
Tiγri nesla mi nteṭṭeḍ, tezwar kul tayeḍ,
γur-wet a s-tebrum ass-a!
Zik wa ihedder-itt i wayeḍ, ass-a di lkaγeḍ,
a tt-id-afen ineggura!!!
Lewnis At Mangellat
IXEF N TENDICT ATA DA:
Kteb-as tura i texḍibt-iw, ad tekkes taxatemt-iw,
ssiweḍ-as merra lehdur-iw,
ssefreḥ-itt!:
Tabrat-agi mi ara tt-teγreḍ, ẓriγ aṭas ara tferḥeḍ,
serrḥeγ-am ad textireḍ,
win tebγiḍ.
Asmi d iyi-kem-yefka baba-m, ẓriγ texreb nniya-m,
ul-im kra i yessaram,
iruḥ-as.
Ass-agi lliγ-am lqid, rriγ-am-d ul-im d ajdid,
mennaγ ad am-d-yefk webrid,
siwa lxir!
Mačči d nekk i m-ilaqen, nekk seg widak yettewten,
amkan-iw d iderwicen,
tifeḍ-iyi.
Xtir aqcic la yeqqar, d ṭṭbib neγ d lkumiṣar
neγ win yettfeğğiğen am lefnar,
d lemtel-im!
Tabrat-agi ara γrent wallen-im, sfeḍ yes-s imeṭṭi n lferḥ-im,
ɛfes-itt seddaw uḍar-im,
dayenni!
Kteb-as tura i texḍibt-iw, ad tekkes taxatemt-iw,
ssiweḍ-as merra lehdur-iw,
ssefreḥ-itt !:
Yura tabrat tis-snat i texḍibt, d acu ira a d-yini dagi?
Ira a d-yini ayagi: Win iγef d-yewwi ameslay d ilemẓi ngum yercel, maca, yexḍeb.
Ihi ad yili ger 20 d 25 iseggasen.
Amek ẓriγ ayagi: Tabrat tamezwarut tessegza-yi-d d ameγnas n 80 iγef yettmeslay (annect-a a d-uγaleγγur-s ukessar).
Ameγnas-agi d anelmad di tesdawit i yella, ngum yessuli taγur-is, maca, ira ad yeffeγ si tmurt, acku yegzem asirem ( annect-a a t-naf fell-as daγen di tebrat tamezwarut d tneggarut (tis-kraḍ).
Ameγnas-agi yeγra s tefransist, yessen ad yaru, ad yemmeslay yes-s, maca, yessuter deg umeddakel-is yeγran am netta tafransist akken ad as-yaru tabrat.
Amek ẓriγ ayagi?
Acku yenna-yas:
Aha ddem-d astilu, a k-n-ḥkuγ, kečč ttaru,
heggi-d lkaγeḍ, ad yekfu,
yeččur wul!
Astilu d ameslay n tefransist, lemmer d taεrabt i yeγra, leqlam ad as-yini, akka i yella yeqqar ula s teqbaylit, amedya:
“A tin iγef yuzzel leqlam “.
Akka i qqaren wiyaḍ daγen ngum ad issinen a d-inin " amru",
Ula d Lwennas yecna di yiwet si tezlatin-is: “Yecceḍ-as i Rebbi leqlam...”.
Yerna yessegza-yaγ-d acuγer mačči d netta ara yarun tibratin mi akken i s-yenna " kečč teẓriḍ" am wakken nezmer ad nwali ukessar:
A k-n-hedreγ s teqbaylit, s wayen i k-yehwan kteb-it,
win ur nefhim, ssefhem-it,
kečč teẓriḍ!
D acu yeẓra umeddakel-is? Yeẓra argaz-agi ira ad yehder s tutlayt-is tayemmat (taqbaylit), ira ad yedder s tmagit-is, mačči s tinna n wiyaḍ i lebda yerna s usentel swayes yebda tizlit i swayes tt-yekfa.
Yebda-tt yettmeslay γef tutlayt "A k-n-hedreγ s teqbaylit", acku imiren d lehdur kan i tt-heddren yakk medden, yekfa-tt yeqqar:
"Tiγri nesla mi nteṭṭeḍ, tezwar kul tayeḍ,
γur-wet a s-tebrum ass-a!
Zik wa ihedder-itt i wayeḍ, ass-a di lkaγeḍ,
a tt-id-afen ineggura".
D imeslayen imezwura swayes yebda ameslay Kateb Yasin asebter amezwaru n Nneğma-s, i swayes yebda daγen asebter-is aneggaru.
Nneğma n Kateb d Ledzayer ahat, tin n Lewnis d taqbaylit.
Imi d-wwiγ ameslay dagi γef tazwara n tezlit, riγ a d-iniγ kra γef useqdec imeslayen-agi:
"heggi-d lkaγeḍ, ad yekfu, yeččur wul"
Am “heggi-d lkaγeḍ, ad yekfu”, am “yeččur wul” yiwen unamek-nsen, dagi iwala umeskar s wallen n Shakespeare anida yenna:
“Mi ara s-tiniḍ i yiwen snat tikkal ssuref-iyi, ur k-yessuruf ara snat tikkal, maca, terniḍ-as ifadden i usuter-ik neγ terriḍ-t yegder”.
Daγ netta (Lewnis) yessaken-aγ-d dagi liḥala ideg yedder d wanida tewweḍ tin n umeγnas n 80 imiren s telqayt d wafud n wawal.
Tura ad kemmleγ ameslay γef tebrat tis-snat:
Ameskar ira di tebrat-agi a d-yemmeslay γef izerfan n tmeṭṭut ngum 80, d wayen i s-d-yewwi umennuγ-agi n tefsut imaziγen.
Tabrat-agi mi ara tt-teγreḍ, ẓriγ aṭas ara tferḥeḍ,
serrḥeγ-am ad textireḍ,
win tebγiḍ.
Asmi d iyi-kem-yefka baba-m, ẓriγ texreb nniya-m,
ul-im kra i yessaram,
iruḥ-as.
Ngum 80 d ababat i yettaken yelli-s i win tt-yebγan ula war lebγi-s nettat.
Mi d-yewweḍ 80 ata wamek i s-yenna:
Ass-agi lliγ-am lqid, rriγ-am-d ul-im d ajdid,
mennaγ ad am-d-yefk webrid,
siwa lxir!
Imeγnasen n 80 ssarmen wulawen-nsen lxir i tmeṭṭut, nnuγen daγen γef tlelli-s (amennuγ n teqbaylit yeqqen γur-s wayen akk icebḥen di ddunit).
Mačči d nekk i m-ilaqen, nekk seg widak yettewten,
amkan-iw d iderwicen,
tifeḍ-iyi.
Dagi yuγal umeγnas yettmeslay γef yiman-is, yessawal-as-d i tinna iγef yettnaγ akken ad tesεu izerfan-is am wemdan (i tmeṭṭut) amek llan heddren fell-asen yeγmisen n tmurt d widak yellan usawen imiren.
Llan qqaren fell-asen “wihi d iderwicen, ttewten, selben neγ d icenga n El umma el εarabiyya d el ğumhuriyya ddimuqraṭiyya
cceεbiyya...atg”.
Xtir aqcic la yeqqar, d ṭṭbib neγ d lkumiṣar
neγ win yettfeğğiğen am lefnar,
d lemtel-im!
Dagi ira a s-yini “Mi akken tt-nerra i lweεd imenγi, llan widak yeqqaren di tesdawit ussan-nni" ttkemmilen a d-ffγen d imejjayen γef
yiman-nsen, ayen-nniḍen akk mačči d aγbel-nsen rnan znuzun-aγ s imsulta.
Win ur d-nteffeγ ara deg-sen d ṭṭbib, ad yuγal d lkumiṣar”.
S imeslayen-agi:
"win yettfeğğiğen am lefnar, d lemtel-im!" ira a d-yesseqreb taggara n tebrat-is, am win ara s-yinin i wayeḍ taggara umeslay
„wwiγ-ak-d ddwa a win yellan yekkat aqerru-is γer lḥiḍ"! Netta yenna-yas: "Wwiγ-am-d tilelli-m a tin d tikli wwin medden d tislit war lebγi-m imi tcebḥeḍ"!
Leqbayel llan zik, tin walan kan tecbeḥ a tt-ḥewṣen, akka i qqaren i tidak d-ttawin d tislatin war lebγi-nsent (wagi sγur-i kan, d ameddaḥ i t-id-yewwin di teqṣiṭ).
Dγa yakfa tabrat s imeslayen-agi:
Tabrat-agi ara γrent wallen-im, sfeḍ yes-s imeṭṭi n lferḥ-im,
ɛfes-itt seddaw uḍar-im,
dayenni!
Taggara iban unamek-is, ulac deg-s n lbaḍna, maca, awal “dayenni” yezdeγ deffir-s kra unamek.
Anamek-is "dayen tura yekfa fell-am lḥif a tameṭṭut, tafsut imaziγen terfed-am aqerru"!
Γer Lewnis ulac awal war anamek, di yal tiγmert n tezlatin-is ndint lminat umeslay “ddu neγ teddiḍ”.
Ihi imeslayen-agi imecṭaḥ d-yessegray d ineggura i yal timenna seg si " yeččur wul" n tazwara n tezlit, γer "semmeḥ-yi" tazwara n tebrat
tamezwarut alamma d "dayenni" n taggara n tebrat tis-snat deg-sen inumak, war ma yettu wemdan "yerkelli" yellan d aweṣṣi n ngum a d-yebdu ameslay n tebrat tis-kraḍ.
Lemmer ad iger wemdan tamawt ula di turart uẓawan-is yella kra unamek, “ yendi-tt, iqureɛ-itt” ula deg wayagi.
Amedya: Deg usidi-yagi ideg tella tezlit-a "Tibratin", tella daγen tezlit "Askuti". Si tazwara-s almi d taggara-s yessawal deg-s yiwen uẓawan yiwen-is, maca, taggara-s yessegra-d "ta ta ta, ta ta ta" snat tikkal, mačči yiwet tikkelt kan akken yella icennu si tazwara almi d imiren.
Acuγer?
Acku si tazwara almi d imiren yella yettmeslay γef yiwen usentel, ma d taggara n tezlit yuγal-d s iman-is netta umeskar, anida d-yenna:
Tiγri-yagi teslam, tekka-yi-d si temẓi.
Ẓriγ a tt-tfehmem, deg umeyyez tifem-iyi.
Γur-wet ad iyi-tamnem, ur teddut yid-i,
nekk mačči d “Askuti”!!!
Imedyaten am wigi n yal awal s unamek-is ala widak ara yaf wemdan di tezlatin n Lewnis, ččurent daya.
a d-neddem tura awal-agi n tebrat tamezwarut, ad nwali:
Imi lkuraj-nneγ ifut, nettazzal a d-nawi lqut,
nugad ddunit d lmut,
ad rewleγ!
Atah wayen yellan deg-sen:
1)- Imi lkuraj-nneγ ifut: Dagi am wanida akken yenna Lwennas:
"A tarwa n leḥlal, deg wacḥal akka i ken-id-mazal"?
Iger tamawt umeγnas aṭas i ibedlen lfista, uγalen γer tama-nniḍen si tugdi.
2)- nettazzal a d-nawi lqut: Iseḥḥer-iten weγrum.
3)- nugad ddunit d lmut: Tseḥḥer-iten TAΣRABT-TINESLEMT
(Di ddunit ugaden waγzen, di tmettant ugaden ad mlilen d Ɛeẓrayen, ttun akk a n-afen dinna ula d dda Lmulud “wagi sγur-i kan”).
4)-ad rewleγ: d ayagi d-bedreγ akk i d kra seg wayen t-yeğğan ad yerwel.
Tura yezmer wemdan ad yesteqsi, ansi ara yerwel?
Ad yerwel si tmurt.
D nettat (tamurt) i d anamek n "yemma" iγef yettmeslay di tebrat tamezwarut.
D tamurt-is i wumi yura tabrat-nni, d nettat i d yemma-s di tutlayt taqbaylit.
"Ini-yas i yemma ḥemmleγ, ad iyi-d-yaf lḥal ruḥeγ,
mi ara n-yas wayen i m-n-ketbeγ,
semmeḥ-iyi!"
Ini-yas i yemma ḥemmleγ: Aqbayli iḥemmel tamurt-is am yemma-s neγ ugar, amezruy d inigi.
Ad iyi-d-yaf lḥal ruḥeγ, mi ara n-yas wayen i m-n-ketbeγ: Mi ara teṭṭfeḍ tabrat, ad iliγ si tlisa-m akin.
Semmeḥ-iyi!: Ẓriγ ccḍeγ, d yir abrid i uγeγ, tarewla mačči d tifrat...atg.
Nekk d ddunit nemxallaf, ur tt-ufiγ, ur d iyi-tettaf,
la tettelεab yid-i am welqaf,
terwi-yi!
Ur nelli ara akken llan yemdanen n ddunit, nemgarad yid-sen yerna nekkni yellan ukessar ur nezmir ara a ten-nerfed d asawen, d nutni i yellan sennig-neγ, aγbel-nneγ yekka-d seg-sen.
"Tudert-nsen s idammen-nneɣ.
D tawant-nsen i d laẓ-nneɣ.
Tilelli-nsen d tikerfi-nneɣ
iɣef tt-ssulin.
Rran-aɣ timedlin" i yenna Ferḥat di tezlit TUDERT.Wagi d anamek n "ur d iyi-tettaf", wama win n "ur tt-ufiγ" iban am tafat.
Melmi d aγ-εawnen akka Yefransawiyen d widak yellan am nutni deg wayen yeqqnen γer tmeslayt-nneγ, idles-nneγ s umata neγ tamagit-nneγ?
Yak d taεrabt d tneslemt kan i wumi ssalayen ccan d asawen seg wasmi d-necfa i yemma-s n ddunit?
Ihi attan tefra, negza daγen dagi ula d anamek n
"la tettelεab yid-i am welqaf, terwi-yi!".
Si tama qqaren-aγ-d d kunwi i yelhan imi d atraren am nekkni i tellam, si tayeḍ " ndin-aγ ticerket, ssan-as-d leḥrir" akken yenna Lewnis di tezlit " A ttejra ilili".
Lemmer zmireγ ad as-kellxeγ, ad sεuγ tasa ad mmteγ,
iwakken ad as-rewleγ,
berka-yi!
Timura-yagi i wumi yessawal ddunit, acku d nutenti kan i yellan di ddunit, mačči d nekkni, tidak-agi d aγ-yerwin ira a d-yini ḥercent aṭas,
wagi d anamek n "Lemmer zmireγ ad as-kellxeγ" yerna γas akka negzem asirem n tudert nessaram, ur nezmir ara ad nekkes iman-nneγ si ddunit"ad sεuγ tasa ad mmteγ", ad asent-nerwel.
Acimi?
Acku xedment iman-nsent akken yessefk seg wakken ḥercent, ihi yuγal usirem-nneγ iban-aγ-d deg-sent i yella, γer γur-sent i nerra nnican n yeswi-nneγ, tili ur nzemmer ara ad nernu ad nedder
"berka-yi"
Tura aql-i ihi ssawḍeγ-d γer yiwet tendict tagerdit(noeud gordien) ara fruγ:
Seg wakken ur yezmir ara umeγnas ad ineγ iman-is akken ad yerwel i wat ddunit iγef d-mmeslayeγ usawen, γas akken daγen d asirem i swayes ur yenγi ara iman-is, d netta (usirem-agi) i t-yeğğan yedder, maca, yeẓra, yessen mačči d tinna i d ddunit ideg ira ad yedder.
Ihi yufa-d ixuṣṣ-it lkuraj neγ tabγest akken neqqar nekkni.
Γef wayen i d-yenna ula d nekk ixuṣṣ-iyi lkuraj (wagi d anamek wis-sin n "ad sεuγ tasa ad mmteγ") am widak-agi yettagaden neγ iseḥḥer weγrum iγef d-mmeslayeγ yakan dagi:
"Imi lkuraj-nneγ ifut, nettazzal a d-nawi lqut,
nugad ddunit d lmut,
ad rewleγ!".
Anamek n imeslayen-agi d-yernan zdeffir
"A yemma aql-iyi ad rewleγ, ur ẓriγ sani ara ruḥeγ,
ad leḥḥuγ alamma wwḍeγ,
wissen sani”?, d inigi i izemren a d-yini d tidet wayen d-nniγ yakan imi d-yeqsed yes-s ayagi:
Γas ulamma yessefk i γileγ neγ riγ ad rewleγ, maca, sani?
Γer wat ddunit-agi iγef d-qqareγ rwin-aγ? Ihi γas ulamma ad yerwel, maca, ur yeẓri sani (εerqent-as i umeγnas n tmaziγt meskin).
Kemm ẓriγ ad iyi-tfehmeḍ, tifeḍ-iyi akken d iyi-tessneḍ,
seg wasmi akken i d iyi-d-turweḍ,
siwa lḥif.
Dagi yerra tamurt d inigi n wayen akk yeḍran d weqbayli neγ amaziγ s umata deg-s (di tmurt), γef wannect-a i yeẓra neγ xerṣum yessarem nettat tezmer ad tefhem, Lewnis yecna daγen di yiwet tezlit-is-nniḍen ayagi:
"Leγwabi d isaffen mi ara tεeddim γur-sen,
seg wasmi ay llan, ẓran wi ten-ilan,
steqsit-ten"!
Ihi atan yenna-d siwa lḥif ideg yedder seg wasmi d-ilul,
γas ulamma d netta i d mmi-s n tmurt-agi, d netta i d-yezwaren γur-s am wakken nezmer ad negzu ayagi deg imeslayen-agi:
Luleγ-d itri-w d asemmaḍ, mačči d ayen ara d-tcefεeḍ,
teẓriḍ mi akken i d iyi-d-tesεiḍ,
anef-iyi!
Luleγ-d itri-w d asemmaḍ: Kecmeγ-d tafejrit γur-m, di tasmuḍin n tṣebḥit d isemmaḍen yetran deg igenni.
Mačči d ayen ara d-tcefεeḍ: Tamurt tebḍa d iceqfan.
Teẓriḍ mi akken i d iyi-d-tesεiḍ: Tecfiḍ γef zik asmi d nekkni kan i yellan deg-m?
Anef-iyi! Ah, ttxil-m ur d iyi-d-smektay ara, annect-a yuγal ass-a d targit kan...
Tturebbaγ-d d ameḥqur, seg wassen anyir-iw mechur,
ma ruḥeγγer lebḥer, teqqur,
d akkagi.
Tturebbaγ-d d ameḥqur: Kkreγ-d ger wegdud yettwarekḍen.
Seg wassen anyir-iw mechur: Aqbayli yettwassen s tegrawliwin-is,
Ma ruḥeγγer lebḥer, teqqur: Anida yedda, medlen yemcumen fell-as tiwwura, ur yesεi azref γef kra, akken ad as-yeεreq i Faḍma wergaz-is i lebda.
Tamawt: yenna-d "ma ruḥeγγer lebḥer, teqqur, mačči yeqqur",
acku ira ad yesseqdec dagi yiwen wenzi nessawal s teqbaylit, neqqar-as: “anida tt-ndiγ, teqqur” neγ llan widak yeqqaren “anida tt-greγ, teqqur“.
Mi meqqreγγileγ ad tbeddel, a yemma imiren i tkemmel,
ula d asirem fiḥel,
dayenni.
Mi meqqreγγileγ ad tbeddel: Akken kan meqqreγ acemma, kkreγ s amennuγγef izerfan-nneγ, acku γileγur tettγimi ara kan akken tella tegnit, γileγ a d-yawi kra n lewqam umennuγ-nneγ.
A yemma imiren i tkemmel: tenneḍ tkurt n tmurt akken yessefk si 80 d afella.
Ula d asirem fiḥel: Ulac n tifrat d-ibanen, d ṭṭlam kan i iwala zdat-s.
Dayenni: yefra-tt d yiman-is, “TAREWLA”!!!
Ma nniγ-am "qqim di lehna"! Ẓriγur twehhmeḍ ara,
cerreg tabrat-iw tekfa,
ttu-yi!
Ma nniγ-am "qqim di lehna"! Ma nniγ-am ad rewleγ seg-m.
Ẓriγ ur twehhmeḍ ara: Kemm ideg-m yeḍra uxeṣṣar-agi, tzemreḍ ad
iyi-tfehmeḍ.
Cerreg tabrat-iw tekfa: Ttu ayen ssutureγ deg-m a tamurt! Tugiḍ a d-terreḍ s teγri, akka d afella ur d am-qqareγ " la rγant, wala zzant".
Ttu-yi! ulac n teqbaylit (tamaziγt) d-yegran deg-m a tamurt, gzem asirem n tilin-iw d nekk, mačči d wayeḍ (d mmi-m, d aqbayli, d amaziγ) deg-m!
Tura a d-nuγal s aẓar n waṭṭan d wansi d-yekka.
"Yenna-yas useklu i tgelzimt
“tḍurreḍ-iyi”, tenna-yas “afus seg-k i d-yekka”
Yya-w tura kenwi ssegzut-aγ-d inumak yellan di tebrat taneggarut yerna lbaḍna-s d ta:"Tuγalin deg wawal d tirrin uḍar γer deffir, asmekti, tuzzma d tidet iqerrḥen yakk d uweṣṣi neγ askan n webrid γer tafat swayes yedder usirem"!
Atmaten-is-nni zewren nezzah, γef wayen i ten-in-yufa, mi akken yekcem s axxam, la d asen-sellen i imeslayen-nni n Lewnis, acku zgan ttmeyyizen, ttxemmimen ur d-ufin ara d acu yessawḍen kra n Yeqbayliyen yellan d izmawen di temẓi, uγalen am tyuẓaḍ di temγer. Arrac am nutni iḥercen di tmurt n yeqbayliyen snnen asmel n imyura.net, ihi ula d nutni ẓran d War Isem i d-yessegzan inumak n tebratin-nni. Faqen-as ur d asen-ifaq. Ur bγin ara ad yuγal iṣeḍḥa s yiman-is neγ d acu, ihi ur d asen-nnin ara neẓra ansi d-tugmeḍ yerna ssnen-t d imceεεel n wallen, ur stufan ara ad ffγen yid-s imiren s asiber a d-walin yerna d iḍ ulaxert, ass-nni i tessebleγ tγerγert zdat iseqqif n ṭmana Yunes Budawed, ugaden a d-yeffeγγur-sen.
Nnan-as Rebbi yewwet-it yewwet-it, si lekdeb γer wayeḍ, yebda-tt-id s lizafir, yuγal la yettlewnis fell-aγ, meqqar ad aγ-d-yessiwel tamacahut ad neṭṭeṣ, acku ẓran rsent-d daγen tmucuha n Warisem d-yesmuḥyet si tlalmanit γer teqbaylit daγen deg wesmel n imyura.net.
- Tidet kan wellah ar lemmer d kra n wayeḍ i d iyi-d-yennan, yili ad as-iniγ d lekdeb. Ayyuz, ayyuz, ayyuz! I nekkni anida nezmer i temsal am tigi? Yerna aql-aγ neεya, lemmer ẓriγ ad aγ-d-tessiwleḍ kra n tmacahut akken ad neṭṭeṣ, tili ulac anwa ad aγ-yifen.
- Ma tebγiḍ zemreγ, maca, mačči d tidak-nni n lewḥuc d imeεmucen tessnem.
- Dayagi i nesεa deg yidles-nneγ a mmi neγ llant tiyaḍ?
- Uγeγ-d ussan iεeddan yiwet n tmacahut, erran-tt-id si tlalmanit γer trumit, nekk qedceγ-tt-id γer tagi-nneγ.
- Ihi γas ssiwel-aγ-tt-id, ur nettaf ara am wakken!
Yessawel-asen-d tamacahut"Die Bremer Stadtmusikanten" n watmaten Grim yura Warisem:
Imeddaḥen n Tizi n Kulal
Zik yella weγyul n dda Qasi n Tubiret yesdeḥdiḥ γef yiman-is, yettεebbi-yas mraw (10) tikkal deg wass ḥala ma yugi ad yeddem, d awezγi yella melmi s-yenna ay aqerruy-iw, εeggu ur t-yessin.
Imiren ula mi ara yili dda Qasi ger yemdanen yettqadar nezzeh, γas ma llan ttmeslayen γef temsal timeqqranin, ulac tagnit neγ taqṣiṭ ideg ur d-yessekcam ara aγyul-is deg umeslay, ḥala yes-s i yettlejlij.
Asmi i tent-id-tenna tgecririt-is, γlin icekkaben-is, ur yezmir ara yakk i tuddma, ira a t-yezzenz neγ a t-yessufeγ seg wexxam.
Yenna-yas i temγart-is: Ma ur s-d-tefki ara twenza-s win ara t-yaγen ngum amenzu n yennayer, a t-awiγ metwal Beclul, a s-ḍelqeγ, ahat ad glun yes-s waεraben-nni n Sṭif yeznuzun taεeṭṭart. Ur stufaγ ara ad ttruẓuγ aqeṛṛu-iw amek d wacu is ara yedder umerdiḍ-inna yerna d tagrest m ṣṣmaḍiḥ i d-iteddun.
Aγyul ageswaḥ γas akken γlin imeẓẓuγen-is, yesla-yas i bab-is d acu d as-yettheggi.
Yenna-yas i wul-is, γas akka d aγyul i lliγ, yessefk a d-afeγ ttawil amek ara rnuγ ussan i d-yegran di liser. Ala, ala tudert ger Lεelma d Lyacir di tlemmast n waεraben isemmamen ur d-rennuγ ara i uqeṛṛu-iw ( A win yeddan d win t-yifen ad yettεanad a t-yaweḍ, wamma win d-nemsawa, ulac wi ara irefden wayeḍ ) “ L.A.M”.
Yuker-as i bab-is lγiḍa n teylut d umendayer, yennejla seg udaynin, yeṭṭef abrid n wedrar γer Tizi n Kulal, ira ad yettmeddiḥ dinna di tεebbuṭ n Ǧeṛğeṛ, a d-yessis aγrum-is s iγallen-is ger imerrayen
( ituristen ) yetturaren taḥnaccaṭ n wedfel di Tigejda.
Yewweḍ γer yiwet tala i d-yusan zdat taddart n Beclul, yeswa almi d tikli ad yeṭṭerḍeq uεebbuḍ-is, yerfed aqeṛṛuy-is s igenni, iger-d tiγṛi, yessawel:
Ttxil-k ẓẓel-d afus-ik! Nezga nettwet nessusem.
aql-i seddaw tecḍaṭ-ik, ay agellid Belqasem!
γas deg-neγ yettu Yillu, ahat XA fell-aγ yesεa ul.
S yes-k aṭṭan-iw ad yeḥlu, ay agellid n Beclul!
Yessuli kan ameslay, yesla i useglef yettaken anzi s anazaε dγa yeḍfer lewhi n wansi i d-yekka wayen i wumi yesla s tikli.
Kra isurifen kan almi d-yemlal aṭarus yexcawet, tekfa fell-as ddunit, yeẓẓel deg tlemmast n tebriṭ yeṭṭef.
Aγyul: Acuγeṛ akka tessawaleḍ i tmettant ay aqjun, yak ur tekcimeḍ ara εemrayen?
Aṭarus: Ahbuh ay ameddakel, kfan wussan-nni ideg ttṣeggideɣ ula d izan war uguren. A tura dayen, tfut-iyi temẓi, kkawen ifadden-iw, mačči am zik mi akken s-sserwaγ i bab-iw tuṭṭfa n tsekrin d wayen nniḍen di ṣṣyada, mi yella ibeṭṭu yid-i ula d tacriḥt-is, ur d iy-yettak ara kan iγsan tetten yeqjan-nniḍen yerna yessawal-iyi ddigurdi. Lemmer ur d-ssnesreγ ara idaṛṛen-iw, ata yekkes buḥbel-iw yakan. Ihi γas akka temneε tqeṛṛut-iw i tmettant, maca amek ara ssinfeɣ i laẓ? Amek zemreγ a d-afeγ tawuri ideg a d-ḥelliγ ulamma d talqimt n weγrum?
Aγyul: Nniγ-ak! Kker kanγef yiman-ik ad tedduḍ yid-i γer Tizi n Kulal, a tt-nurar d imeddaḥen γef yiman-nneγ!
Nekk ad kkateγ lγiḍa n teylut, kečč d amendayer, a d-nessis tafunast d yelli-s, d awezγi a d-yezzi laẓ fell-aneγ.
Aṭarus iḥulfa amzun yella anwa i t-id-yessufγen seg telqaεt n lbir, teffeγ fell-as tikti akken yessefk, s unecṛeḥ n wul i yekker yezwi taεrurt-is, yedda yid-s.
Ur lḥin ara aṭaṣ mmugren amcic s wudem tuli tewṛeγ am tin yettalin udmawen n at laxert, Leḥnak jjxen yakk d wallen nexrent.
Aγyul: D acu n lḥif-agi d-yeγlin fell-ak a win imeccḥen ḥala deg tamart-is segmi a d-yali wass?
Amcic: D kečč a lerbaḥ! Ula d nekk ẓriγḥala zzwayel i yessnen i wesfuğğeε, sennig leγbaṛ ur yezmir ara ugudu a d-yarew tamment.
Imi tettnadiḍ ad tezreḍ tidet, ata ihi wayen yellan a γlulu:
Tura teğğa-yi temẓi, tuγmas-iw akk γlint, ihi smenyafeγ kra ara yekk wass ḥala tiγimit γef yiri n lkanun, mačči am zik mi neṭṭgeγ am lebraq γef iγerdayen, mi akken mḥiγ akk zerriεa-nsen seg wexxam. Tura imi ṭṭfeγ tiγmert, ur zmireγ i kra, tewwi-yi-d lalla ger wallen-is, tεewwel a yi-tejjijjeq, ad tefk aqeṛṛu-w d asfel, ihi kkiγ-d tawwurt, rewleγ-d.
Timeccacin-iw ssmenεeγ-tent-id, maca, ur ẓriγ anida ad rreγ ixef-iw tura, i tagi mačči d tawaγit?
Aγyul: Kečč allen-ik d tiẓerqaqin, zemrent a γ-d-ttakent tafat ula deg yiḍ yerna tessneḍ-as i εawaz. Kker kan ad tedduḍ yid-neγγer Tizi n Kulal ad nmeddeḥ akken s umata, ayen d-nessas a t-nebḍu, ad neṣṣeṛ tagnit!
Amcic ur yezzi, ur yenniḍ, din din yenṭeḍ deg-sen am ddkir, yedda yid-sen.
Akken zegren akin i Mayu ( Imecdalen), yefka-ten webrid zdat yiwen uεecciw n yezgaren, walan ayaẓiḍ yulin s ufella n tewwurt n wemṛaḥ-is mi d-yessufeγ akk agerjum-is, itedden s wafud amzun teqqes-it yemma-s n teqreḥ deg wul.
Aγyul: Tesεuẓẓgeḍ-aγ s leεyaḍ-ik, d acu d ujenniw-agi i k-yewwten? Yak ur qqerṣen ara imurar n uqeṛṛuy-ik? D acu tettgezzineḍ akka?
Ayaẓiḍ: Ma nniγ-ak ttkacafaγ, ttkacafaγ, kkateγ ula deg waccaren-iw yerna ẓriγ azekka ad tgerrez tegnawt. Azekka d ass n westeεfu, ulac tawuri, at waxxam ad sεun inebgawen, lalla attan tettheggi ad wwent yes-i lemṛaqi. γef wayen i d-ssufγeγ iẓuran n temgerṭ-iw s leεyaḍ, riγ ad kkseγ s wannect-a acayaḍ d uḥaṛuq-agi yekkren deg wul-iw.
Aγyul: Amek a bu uqerru azeggaγ, d acu d-teqqareḍ akka? Tzemreḍ ad tafeḍ anda i k-yehwa ayen yifen tamettant, yya-d kan ihi ad tedduḍ yid-neγγer Tizi n Kulal ad tmeddḥeḍ ula d kečč γef yiman-ik! Agerjum atan tugareḍ Ṣaleḥ Weεmeṛ , meqqar s yes-k ad nekkes lxiq i widak a γ-d-yefken tameẓẓuγt ma yehwa-yak ad tbegseḍ agus, a d-tessiseḍ aγrum-ik.
Ayaẓiḍ ulac akk anida yezmer ad yaf asumer ( proposition ) am winna, yedda yid-sen war alluy d uṣubbu.
γas akken iḍarren-nsen kecmen adrar, jban akin i Tigejda, iḍ deg webrid i ten-yeṭṭef.
Zzin-as-d i yiwet tkerruct d-mlalen γef yiri n webrid uγen, yal wa yeṭṭef amḍiq-is γuṛ-s akken i t-iwulem, ran ad sεeddin dinna iḍ-nni.
Aγyul d uṭarus ẓẓlen seddaw n tkerruct, amcic yeckunteḍ γef yiwen ufurek ma d ayaẓiḍ yuli almi d tacebbubt.
Kra n tegnit kan almi iwala uyaẓiḍ tiftilin ttdeqdiqent deg yiwen wemḍiq i wumi ssawalen yemdanen aswel.
Amḍiq-agi yusa-d ddaw Tigejda, yelha aṭas i tukksa n lxiq ama di tegrest neγ deg unebdu.
Akken yessaweḍ uyaẓiḍ isali n teftilin i iwala i imeddukal-is, yenna-yasen weγyul: Yyaw kan ihi ad nernut tikli ar dahin, ahat d kra n wexxam wahi, dagi d yir amḍiq i tguni!
Aṭarus: Ladγa ma nerna nufa ulamma d kra n yeγsan a ten-jqejqeγ, asekkur, timellalin.
Teddun, ttimγurent taftilin-nni zdat wallen-nsen, ḍefren lewhi-nsent almi d-ufan iman-nsen zdat yiwen lbeṛğ amaynut annect-ila-t.
Aγyul iḍal si ṭṭaq s uεenqiq-is aγezzfan akken ad iwali d acu yellan.
Ayaẓiḍ: Aha fru-yaγ-tt-id, ini-yaγ-d d acu twalaḍ a ddin qessam-ik!
Aγyul: Tirbutin n yal d lewqam n wučči d tissit, yal tarbut zzin fell-as imakraḍen, meccḥen seg tiẓeṭ yellan deg-s s tawant d westummen.
Ayaẓiḍ: Ah ya ssiεqa! D nekkni i wumi d-tewwi ad nessider kra deg yimawen-nneγ, aql-aγ njaf si laẓ.
Aγyul yecna-yas-d kra n imeslayen seg tizlit n umedyaz-nneγ, yenna-yas: “ Mdel tiṭ-ik tuγaleḍ, ammer a k-id-nessaki!”.
Uγalen myesmuqalen akken ma llan, yal wa yessaked wayeḍ s allen-is, gzan, ḥulfan akk yessefk a d-afen kra n ttawil akken ad snejlin imakraḍen-nni.
“ win yettnadin, yettaf daγen”, ula d nutni ufan-d tikti-agi:
- Aγyul yessuli idaṛṛen-is imezwura almi d ṭṭaq.
- Aṭarus ineggez γef teεrurt n weγyul.
- Amcic yeckunteḍ almi yewweḍ γer nnig tzagurt n weqjun.
- Ayaẓiḍ d-yegran d aneggaru, yessrafeg, yuli γef uqeṛṛu
n wemcic, ssulin taqebbet n Eiffel ( Tour Eiffel ).
Akken ṣeggmen imeddaḥen n Tizi n Kulal iman-nsen akken iwata, serrḥen i igerjyam-nsen, uqmen-asen i imakraḍen-nni tamuffirt n usefqeε s ccna n akappella.
Suγen γef yiwet tikkelt:
Aγyul yesmermiḥ, aqjun yesseglaf, Amcic yesmiεεiw ma d ayaẓiḍ yerra-tt i tuddna.
Imcumen-nni n imakraḍen wa yedduqes, wa yefrawes, wayeḍ yettlejlij, ulac win inudan deg-sen aqerruy-is yufa-t imiren.
Wa yeqqaṛ-asen d iεessasen, wayeḍ d lejnun, kra d tiwkilin, llan ula d widak iγilen d at laxert i d-yekkren.
Yekker-itt hetwel, s timdeḥḥest i yeffγen si tewwurt, yal wa yekkat amek ara yessenser idaṛṛen-is d amezwaru.
Imakraḍen ffγen d tewwurt, imeddaḥen rẓan ṭṭaq kecmen s tazzla, rsen-asen i wučči d tissit-nni almi ur zmiren ara ad ssemḥiḥden iman-nsen, ččan sennig tawant, amzun aseggas mačči ssadren kra n telqimt seg imawen-nsen.
Akken ssulin aεlaf, tuffẓa, tuččit, anγab d tissit, ssexsan tiftilin, yal wa yessers iγsan-is akken yennum d wakken iḥemmel ad yeṭṭes.
Aγyul yeẓẓel zdat n tewwurt γef usaγuṛ, aqjun deffir tewwurt, amcic γef yiri n lkanun i lḥemman ma d ayaẓiḍ yuli γef yiwen ufurek n tneqlet d-yeknan s axxam.
Tagnit tamecṭuḥt kan tewwi-ten tnafa akken llan, kecmen asif n wudi d tamment.
Imakraḍen-nni nnejlan metwal tamurt n igawawen, d tikli wwḍen taddart n Buεednan, ula d imḍebbeṛ-nsen yezmer ad yili n dinna.
Taddart-agi n Buεednan d yiwet seg tuddar n lεerc Ibudraren, tusa-d di tγiwant n Muḥya “ A nnger-im a taγeddiwt!”.
Akken d-walan si yiwet tiγilt n wedrar xsint teftilin di lbeṛğ-nni, yenna-yas yemḍebber n imakraḍen i yiwen Σemran gar-asen: atan xsint teftilin di lbeṛğ, aweḍ kan a Tafat n ddin γer dahi! Kečč n dagi tessneḍ yakk iberdan, tessneḍ tamurt, mačči am wigi d-newwi yid-neγ si Lezzayer tamaneγt n yedles aεrab ad sbuḥrun idaṛṛen-nsen di timiṭ n Ǧerğer. Ssefqed kan s lexmata akken tezgiḍ tettgabareḍ tiγaltin am wuccen, wali ma ffγen lejnun-nni neγ ala!
Tafat n ddin yuγ-as awal am tnamit, akken yewweḍ γer din, yuẓ γer zdat n lbeṛğ, yefka tameẓẓuγt-is tazwara, yufa teγli-d tsusmi, izi ma iεedda-d yezmer wemdan a s-isel.
Yekcem s axxam, yerra γer texxamt n usewwi, segmi ttirriqent wallen n wemcic γef yiri n lkanun, iγil-itent d isufa, yekna γur-sent akken ad yesmendeg s uṣuḍu.
Amcic uḥṛic yessenta-yas taccarin-is deg wudem-is, yegzer-it akken yessefk, yeğğa-yas-d tiγerṣi ur jebbṛent tfawtin.
γas akken teqṛeḥ n wegzar d lfeqεa iγef ur yebni, yeεreḍ wemcum ad yessemneε idaṛṛen-is, yewweḍ kan γer tewwurt, yeffeγ-as-d weqjun iεemmej deg-s nnig tgecrirt-is, yeččur-d iεenfuren-is d tacriḥt n umessaḍ-is.
Yewweḍ s afrag, yekker kan ad yazzel, imekken-as-d weγyul s idaṛṛen-is ineggura s aεrur-is, iṣekkek-it-id, yefka-yas-d tiγrit am tidak yettak Brusli ( Bruce Lee ) i widak yettnaγen mgal-ines deg isura-s n lkarati, yesdegdeg-as akk iγsan-is.
Ma d ayaẓiḍ d-yeffeεfaεen si tnafa seg usuγu d wesmermeγ n Tafat n ddin, yessummel-it s tuddna-s, am win yessekren fell-as ṭayhuh, yessawel s wafud: Qiqqiεεεεεεuuuuuuuuuuu!!!
Tafat n ddin yeẓmeḍ neγ yekmes akk iman-is, iserreḥ d tazzla am waḍu, yewweḍ kan s imḍebber-is, yenna-yas:
A Tawaγit, a tawaγit-nneγ! Lbeṛğ-nneγ tura yettwazdeγ yerna mačči d kra.
Ufiγ-n yiwet teryel, tegzer-iyi-d yakk udem-iw s waccaren-is yugaren imegran. Zdat wexxam yettεassa yiwen uεessas s lmus deg ufus, yessenta-yi-t-id deg umessaḍ-iw, yewwi amur-is. Deg wefrag teẓẓel kra n lḥiyya d taberkant teγli-d deg-i s iqjemyar s azagur, ula γef lqermud iεejjeṛ yiwen n bab igenwan-nsen, yettεeggiḍ-d, yeqqaṛ-asen:
Awit-t-id γer dagi uεeffrit, uεefniḍ-nni! Ssiwḍet-iyi-t-id s ifassen-iw lmettwet!
Ihi tura, ḥala tarewla i d iyi-d-yessmenεen.
Seg yimiren ur uγalen imakraḍen zzin γer lbeṛğ-nni si tugdi, ma d imeddaḥen εezzben-as dinna akken iwata, ufan iman-nsen nezzeh, uγalen ur zmiren ara yakk ad ğğen axxam am winna.
Seg wakken iḥulfa s yiman-is yekkes-d timellalin seddaw tsekkurt ur tfaq, yefka-yas rruḥ akken iwata i usiwel n tmacahut-nni, akken d-yessaweḍ s ameslay aneggaru, isewweq uneggaru deg-sen warrac-nni, ṭṭṣen akk.
Ula d netta yemmekti-d d yiḍ-nni d iḍ ulaxert(lmeyyet), yuga-d acemma a d-yeffeγγur-s Yunes Budawed, maca, yenna-yas i wul-is" Imcumen-nni la iẓeṭṭlen yessefk ad ten-awḍeγ tura yerna ima ahat a d-teffeγγur-i Werdiyya n 13!".
Imcumen yeḥka-yasen-d winna yeqqimen yid-sen γef at Micli d wayen akk yeḍṛan yid-s ass-ni. Yessawel-asen-d tamacahut-nni s uḥulfu n lemγiḍat d as-skecment lkimeyyat-nni n tzegazawt-nni la yettkeyyif. Yenna-yas wayeḍ:
- Mebla Rebbi ur d iyi-γaḍen akk at Micli n yiẓẓan!
- Acuγer akka teqqur tasa-k? D Leqbayel akk i nella yerna imdanen urεdilen ara.
- Ad awen-d-ssiwleγ yiwet tmacahut teḍra d yiwet taddart dinna γur-sen, ur tfehmem tren, ur fhimeγ tren.
- Sliγ yes-s.
- Awwah tagi ur tesliḍ ara yes-s, tili ur d-teqqareḍ ara yakk γaḍen-k.
- Aha ẓiγ cnu-yaγ-tt-id ihi!
Netta ur yelli ara d abuheddar, mačči d aḥeddad n wawal, γef wayen i ikukra acemma, maca, tekkes-as ẓẓeṭla leḥya, yessuzer udem-is, yenna-yasen macahu:
Ulac AMICLIW ur nessin ara dda Ḥemmu yerna ẓran akk yelḥeq iman-is akken yessefk, acku yunag Lpari.
Ussan imezwura n yinig-is yufa tawuri γer Ṛṛunuda, kra n iseggasen kan ijeddel amḍiq yuγal d amγid di lfur γer Biju akken yeqqar.
Ihi akken yeḥma wemḍiq n twuri-s i yeḥma ula d lğib-is, yekkat idrimen s rrkel, yedder am rebbi di Faffa.
Di tmurt daγen yerbeḥ, yufat:
Γur-s tameṭṭut yettrağun ḥala tisin-is yakk d kraḍ ( 3 ) tullas ḥemmlent-t nnig kra yellan, netta daγen iḥemmel-itent.
Tullas-agi n dda Ḥemmu ugarent aggur n tziri di ccbaḥa.
D acu ara yernu wemdan sennig waya? " Nnig lewqam d taxessaṛt".
Yesla hedṛen fell-as medden, qqaren-as:
A ziγ idrimen ur zmiren ara ad frun yal tamsalt,
γas akka Ḥemmu yerfed iman-is akken yessefk, yessuli sa ( 7 ) taxxamin s lyajur, yesbeγ akk axxam-is si berra, yesεa snat lkabinat yerna γur-s akk daγen lerbaḥ yettaččaren tiṭ: Tilibizyu, lbifi, takuzint n usewwi yakk d winna yessismiḍen, ḥala lmut i ulac deg wexxam-is, maca yesxeḍ-it-id sidna rebbi lεalamin s tullas, ḥala tullas i d-yesεa.
Ma yerzef dda Ḥemmu deg unebdu γer tmurt, yezga yessufuγ-d aseqḍiḍ n imezdaγ n taddart-is.
Yettsewwiq snat tikkal di ssmana, iteddu deg uṭaksi n yiwen wemjahed aqbuṛ n wedrum-nsen, amḍiq n zdat n tkeṛṛust
ḥala netta i yettεeğğiren deg-s " yecbeḥ wakli, yerna ticraḍ".
Yal mi ara d-uγalen s axxam, yettaf-d tamγart-is tettrağu deffir tejmeεt akken a d-teddem acerraε-nni d-yettaččar ḥala ma yugi ad yeddem γef uqerruy-is.
Mi s-yerra ttεebga i tmeṭṭut, yettuγal γer tkeṛṛust, yessufuγ-d kra n tdellaεt yettarran akk arrac-nni yellan di tejmeεt meddlen allen-nsen, acku ttagaden a d-taweḍ tegrest, a ten-id-tessiweḍ
werεad d-ffγen si targit n wučči n ddellaε.
Ur yettaṭṭaf ara abrid s axxam, ala. Yettḥebbi tadellaεt s yiwen ufus s idmaren-is " iqbayliyen ḥemmlen a d-ssaknen γur-sen tazmert tgerrez, win ur nezmir ara ad yeddem aqenṭar n wewren γef tayet-is mačči d argaz", afus-nniḍen yettmuddu-t i lγaci, iẓemmeḍ-asen yes-s ifassen-nsen.
Yezga yettaf di tejmeεt yiwen seg iminigen am netta, dγa yiwen wass yufa-n yiwen seg widak t-yessnen yerna winna ur yettseḍḥi ara yakk seg-s, acku d netta i t-yettawin deg umitṛu tikkelt deg useggas γer TATI akken a d-yaγ lkettan i yessi-s.
Nutni imingen-agi n Faffa ulac anwa i ten-yugaren di zzux, ttḥulfun s yiman-nsen zdat iẓawaliyen n tmurt am iyuẓaḍ zdat n tyuẓaḍ, ttcuffun akk deg yiman-nsen, amzun d tikli ad fellqen.
Argaz-nni yesserbek-as snat neγ ma kraḍ n tikkal s iḍudan-is di tdellaεt-nni tamcumt, nettat terra-d ṣṣut am winna d-yettuγalen i teγri n yemdanen deg idurar, dγa icuff-as aqendur, yenna-yas:
Tebra tmeṭṭut-iw kečč ar d amussnaw n ddellaε a Ḥemmu.
Dda Ḥemmu: Uḥeqq wahin d tahin ar teččeḍ taceqquft-agi, yak atan teḍbeε yakan a sidi!
Argaz-nni yeslutteḥ deg-s, yesmekti-d yakk lγaci-nni yellan di tejmeεt d zzwayel ma tessent di tala, yenna-yas:
Welleh a sidi ar tεedda si tamment akin.
Dda Ḥemmu iγil yessefk a d-yessiken yessen taqbaylit, dγa dindin yenced-it s axxam, yeggull-as ad yečč imensi γuṛ-s tameddit-nni.
Argaz-nni yessas-d imensi s weskeεrer, lγaci-nni ufan-d γef wacu a d-awin ameslay, a d-ssεeddin tagnit.
Yeγli-d yiḍ ur ssulin ara ameslay γef ddellaε, yal yiwen deg-sen yefka-d tamuγli-s γef wamek yezmer yiwen ad iẓer ma telha tdellaεt war ma yeḍbeε-itt wemdan.
Seg wakken ur msefhamen ara, yal wa yeqqar-as d aman-iw kan i iḥemmun, mxaṭaren.
Dda Ḥemmu si tama iḥulfa s yiman-is am wakken yeṭṭef-d izem seg umeẓẓuγ imi s-yenna ubarizyan-nni am netta tessneḍ i ddellaε, maca si tama-nniḍen tekker tmess deg wul-is, acku yeẓra heddren akk fell-as at taddart, ttalsen ameslay-nni n wesxaḍ t-id-yesxeḍ rebbi s tullas.
Llan daγen widak yeqqaren: Walit kan ay at leεraḍ, wallllit!!!
Ḥemmu d mmi-s n tfamilt i yella, d lefḥel γef yiman-is, wellah ma yuklal tawaγit am tahi umeγdur meskin.
Yurğa almi d tikli ad kfun wussan-is n werzaf γer tmurt, yenγel-d taffaṭ-is εinani γef tmeṭṭut-is, yenna-yas:
Almi d ass-agi i ssawḍeγ fehmeγ ssebba yessawḍen argaz lεali am lḥağ Aεrab n at Ṭṭlam yerna-d takna γef tmeṭṭut-is, a ziγ imezwura-nneγ ur d aγ-d-ğğin ara lemtul-nsen almi tella deg-sen lmeεna, sεan lḥeqq imi qqaren " ur yeqriḥ ḥedd usennan, ḥala aḍar yeddan ḥafi".
Ihi a tameṭṭut εzizen, menyif tidet yesseqraḥen, wala lekteb yessefraḥen:
Ma yehda-kem sidna rebbi ula d kemm, ili kan d tuḥdiqt am nanna-m Lyaqut n at Lḥif! Atan ula d nekk ad am-fkeγ d ttiqa, d kemm a d-isewwqen s ufus-im.
Ihi nekk ussan-agi ad uγaleγγer Fransa, kemm gerrez-aγ-d ttawil, wali amek a d-tessḥeḍreḍ tameγra deffir n lεid tameqqrant n useggas d-iteddun!
Dagi ur fessus ara γef wemdan akken ira yili, a d-yaf d acu n wasif d-iḥemlen ger wul d wallaγ n tmeṭṭut. Wissen ma d win n wudi d tamment neγ d win n qeḍran???
Tessusem kan, ameslay ur d-yuli deg yimi-s" tuγ-itent mmkemda".
Kra n wussan kan yenna-yas, aql-i ad ṣubbeγγer Tuzuzzu akken ad defɛeγ, ad uγaleγγef yiman-iw γer dahi.
Tezzi-d kan ssmana yeddukel d ubarizyan-nni n taddart-is, uγalen akken γer Bariz ( Lpari ).
Dda Ḥemmu yenna-yas deg wul-is, yefka-t-id rebbi meqqar ad iyi-iεemmer lafic di ṛṛublan.
Tudert n dda Ḥemmu di Fransa tettak anzi s ayen yecna umedyaz-nneγ, anida akken yeqqar: “ Si lxedma n luzin s axxam”.
Mi ara d-ttmeslayen fell-as iminigen am netta, qqaren:
Mi ara teṭṭef tegnit ass n 14 di julu yiwet tikkelt di yal semmus
(5) iseggasen di Lpari, iteffeγ ula d netta deg yiḍ, yettaweḍ ḥala ma d iri n lassan.
Mi ara yettwali lmuḥeṛṛiqat-nni yeṭṭerḍiqen yakk d ifeṭṭiwjen-nsent yettalin deg igenni, yetthuzzu kan aqerruy-is yettwehhim, yeqqar-asen i widak yellan yid-s:
Ay asmi ččiγ baba, ay asmi ččiγ baba, timura yakk wwḍent s igenni, tamurt-nneγ tettuγal kan γer zdeffir.
Dda Ḥemmu imiren deg iseggasen-nni n 70 ur yesεi ara tilibizyu di texxamt, seg 1939 mi yezger γer Lpari almi d 1969 i d-yuγ yiwet ṛṛadyun deg umarci n Kriyankur.
Medden akk slan s ṛṛadyun-is, acku yal mi ara d-yemlil win yessen a s-yini:
Melmi testufaḍ, εeddi-n ttxil-k γer texxamt, ad-iyi-terrigliḍ lantin n cwiṭ n twezwazt-nni d-uγaγ, akken a d- ṭṭfeγ tamurt, ad-as-selleγ i Ssi Crif n yemrabḍen, bu nnuba-nni“ Aneznaz n yiḍ”!
Aggur-nni amezwaru ideg rsen iḍarren-is tikkelt tamenzut deg wakal n tmurt n Faffa, yekcem nnig ukkuz( 4 ) tikkal γer yiwen ubistṛu n yiwen n taddart-nsen.
Seg yimiren ur yuγal, ur yekcim kra n ubistṛu-nniḍen yerna abistṛu-agi n mmi-s n taddart-is, yezdga-d deg webrid yettawin γer texxamt-is d-yusan kra n 300 n lmitrat γer tama tazelmaṭ deffir-s.
Yesewway tamermiṭ deg texxamt, inuda, yufa.
Yiwen wass kan almi yuqem tamuffirt i yemdanen t-yessnen:
Yejba-yasen γef wemnar n ubistṛu, yerra-ten akk ṣeffḍen allen-nsen, acku ur uminen ara d netta i d-yeččuren imi n tewwurt.
Yal yiwen d acu n lḥir s-yessekcem s ul-is s unekcum-is, wa wwten-t izaylalen, wayeḍ d tugda n tismin.
Argaz yesseεreq-asen cced n uyeddid s wamek akken yettmeslay yid-sen s teḍṣa d wecmumeḥ, ladγa mi yerna yeqqar-asen, bwaṛ un (1) ku a sidi! Sew kečč avik blisir! Wwet-as kečč banaci γef yiman-ik! Bṛu lḥağa ay argaz lεali! Yexleḍ-itt akken ilaq.
Llan daγen widak i iγilen ahat yerna γur-s weqcic .
Ma d amεellem-nni n taddart-is tekfa fell-as ddunit, yeṭṭef tasa-s deg ufus-is, acku yugad ad yili yerbeḥ lluṭu neγ yettuci-d ṛṛabil ameqqran γer Biju.
Amεellem-nni d netta i yebnan akk lbeṛǧ ameqqran deg taddart, yezmer sakin dda Ḥemmu a d-yekk nnig-s s kra n tγurfatin.
Yenna-yas kan, sew ula d kečč a Ḥmimi un (1) ku γef lkunt-iw, ul-is yebded amecwar, ifassen-is teṭṭef-iten tkekkuct, taqerεet n kunyak teγli-yas, terreẓ, yuγal yenna-yas s tuffẓa n yiles d ddemmar:
Ssefhem-aγ-d a Ssi Qessam d acu d ugejdur-agi d-yeγlin fell-ak!
Dda Ḥemmu yewwet γer Lğib-is, yessuli-d tiligram d-yeṭṭef si tmurt, yekmes-as lkaγeḍ-nni aḥcayci s afus-is i Ḥmimi, yenna-yas:
Ax, ax ay acrik n ddunit, kečč tebra ma zemreγ ad freγ fell-ak kra!
Ḥmimi-agi akken ira yella, yelha neγ diri-t, maca di temsal-agi n ddin yeẓwer γef yiman-is, ldint wallen-is.
Maca akken iwala lkaγeḍ-nni, yewwet-it wugur annect-ila-t, yeγliy-as i rebbi γer ger iḍarren-is, acuγer?
Argaz yufa-d iman-is yettcehhid, yeqqar " Laylah waylelleh, Muḥemmed d rrsul n llah" war ma yuḥtam d wegrireb, awi-d kan mačči d lluṭu neγ d ṛṛabil i d-yettuci dda Ḥemmu γer Biju.
Isali d-ibubb tiligram-nni, d win i s-yeẓra dda Ḥemmu,
texḍeb-as-d tmeṭṭut-is di tmurt yiwet teqcict yerna s useggas kan i tugar yelli-s tamenzut.
Tameddit tekfa, dda Ḥemmu yuγal γer texxamt-is d
tmermiṭ-is.
Seg wass-nni d afella yeẓmeḍ taγeggaṭ-is akken iwata, yurğa almi d tikli a d-taweḍ lεid tameqqrant, yeččur-d tibulaz-is γer TATI, yewwi-d lkunji, yerzef γer tmurt.
Argaz tessa-yas s wedfel, ur yettak ara anzi γer wid yettrağun rebbi., dindin yewwet azrem s aqerru, iderrez tameγra, yewwi-d ṭuṭu akken yeqqar, yessuli-yas aεebbuḍ, yuγal γer ccγel-is
" ddu neγ teddiḍ".
Tẓa( 9 ) wagguren, ass ur izad, ur yenγis, ilul-d weqcic.
Leεmara i d azarisem d as-fkan, acku γilen ḥala yes-s i yeεmer wexxam.
Asmi ilul, inezzeh win ixaqen, ur yezmir ara wallaγ n wemdan a d-yaf imeslayen ara yesseqdec akken a d-yessefhem amek ur d-yeγli ara igenni seg wayen yeḍran deg wexxam n dda Ḥemmu.
Leεmara yif mmi-s ugellid akken d-yekker, ulac akk melmi i t-ixuṣṣ kra neγ kra.
Anda yedda a d-yaf aḍellaε n wallen yeṭṭafar-it: Allen n yemma-s, n takna n yemma-s yakk d tid n yessetma-s si
baba-s.
Ngum a d-yeldi imi-s, a t-yaweḍ wayen a d-yessuter.
At taddart-nsen seg zik ḥemmlen asbecbec, d imdanen d-yufan lεib ula i tmellalt.
Γas akken mačči d Leεmara i s-d-yernan yemma-s d takna i tmeṭṭut n baba-s, at taddart akk qqaren-as:" Deεwessu yewwi baba-s, ad teṭṭerḍeq di mmi-s".
Llan daγen widak yeṭṭfen cceḥna i yemma-s, amzun yella anwa i tt-icawren ngum a d-teddu d tislit γer dda Ḥemmu ma yehwa-yas neγ ala yerna d takna-s s timmad-is i yessutren afus-is si jeddi-s, acku baba-s yemmut, yeğğa-tt-id d tagujilt mi tella d llufan, yeγli-d si labbin n wetraktur, yewweḍ anida akk ad naweḍ.
Imawlan n yal tawacult di ddunit stummunen i wussan d iseggasen imezwura ideg yettili llufan deg wexxam, ay annect ḥlawit fell-asen widak ideg yella Leεmara meẓẓiy yerna
γur-s kra n leḥnak d izeggaγen, d ibexbuxen.
Widak yesεan dderya ẓran amek ttafgent teganatin-nni d wamek tettimγur tarwa-nsen s uγiwel war ma faqen i wakud amek yezreb γas ma yella daγen leεtab deg tnekra n llufan.
Asmi yessaweḍ Leεmara tam ( 8 ) iseggasen deg udur-is, tuγi-t tegnit deg useggas wis-kraḍ deg uγerbaz ( lakul ) amezwaru, teḍra yid-s tmacahut-agi:
Yiwen wass ger wussan, yeffeγ-d si lakul, yeṭṭef abrid-is s axxam, iteddu, icennu tizlit-nni “ Qum taṛa baraεima lluz”.
Yewweḍ γer tlemmast n webrid, yegra-yas-d wezgen n wayen d-yelḥa akken ad yaweḍ s axxam, ur yessuli ara ccna n tezlit-nni d-yelmed ass-nni yerna yessehrew akka acemma taγect-is, tuγal am wakken d tazurant.
Yessemlal-it-id Σemmar Buẓwar d yiwen ddigurdi d-yezzewren tameṭṭut-is zdat-s, kkan-d si lexla, ass-nni d nnuba-nsen n terga.
Tameṭṭut teddem-d snat ttεebgat, yiwet γef uqerru, tayeḍ γef weεrur, ma d ilemẓi-nni n wergaz-is yeḍfer-itt-id s uṣeffer yerna ineğğer deg uεekkaz n teslent s lmus n dukduk.
Leεmara ur d-yelhi ara yakk yid-sen, iteddu, icennu war akukru d uḥebber.
Ur yuḥtam ara yakk weqcic ameγduṛ, almi d-yesseḍwi ujelkaḍ-nni yellan ger ifassen n ddigurdi-nni d-yemlal deg uzagur-is.
Yesseḥḍaqer-it almi d ayen kan, yekkat-it, yeqqar-as:
" Ur tesseḍḥaḍ ara γef yiman-ik ay akebbul, a mmi-s n tsegnatin, εni deg wedrar i k-yuγ lḥal imi tserrḥeḍ i ugerjum-ik am weγyul?
Ilemẓi-nni ira ( yebγa ) a d-yessaken i tmeṭṭut-is yesεa tirrugza, ur t-yewwit ara almi yeqqen allen-is, yukel γef wul-is, yessebleε tirgigit d tugda i t-izedγen d lebda bu tasa n tyaẓiṭ.
Aqcic yewwi tiγiγit-nni teḥma yerna yessusem. Ulac akk anwa neγ anta i wumi yemmeslay γef twaγit yeḍran yid-s, acku yumen am wakken d tidet yezger kra n talast imi yella icennu deg webrid.
Ilemẓi-nni kra yekka yiḍ ur yeṭṭiṣ, yazga yettlejlij, yedduqqus, yettbeddil deg yidis, yettargu am wakken jban-d fell-as widak a s-yerẓen tamgerṭ-is imi yewwet Leεmara.
Uḍan n ssmana-nni akken llan yiwen-nsen, yesεedda-ten s wacu n tguni d wacu n ddunit ideg yedder yerna ur yečči, ur yeswi.
Akken iεedda wayyur ( aggur ), ulac win d-yesteqsan fell-as ilmend n temsalt-nni, yenna-yas wul-is:
" Ah ya tawaγit-iw, γeḍleγ-d ssiḍ γef yiman-iw war ssebba, a ziγ yeshel Leεmara!!!
D acu n tikti d-yusan deg uqerruy-is?
Yekker iqusem-as i Leεmara lawan-nni ideg t-yemlal mi akken yessers deg weεrur-is amezwi-nni.
Leεmara yeṭṭef abrid-is s axxam am yal ass, winna yurğa-t γef yiri n webrid seddaw yiwet n tzemmurt.
Akken yewweḍ weqcic γer zdat-s, yekker-d γur-s am yizem, yebren-as ifassen-is deg sin γer deffir n uzagur-is, yezzwer-it
zdat-s, yessekna-yas aqerruy-is, iṣubb-it γer uderbuz
yellan ddaw webrid, yessekcem-it deg yiwen libiz, yekkes-as aserwal s teγrit, yuqem-as lεar ( lεib ).
Tagnit-nni tamcumt tekfa, Leεmara tessegra-t-id deffir-s ur yeddir, ur yemmut.
Yuɣ-itent kanγer daxel mmkemda, yessusem daγen.
Ula d netta yeẓra acuγer yessebleε aγbel, yeṭṭef imi-s.
Acku di tmurt n Yeqbayliyen, win i wumi ad teḍru taluft am tagi, γas ad yeṭṭef imi-s, ur yettsellik ara iman-is yerna ad yekker fell-as ṭayhuh akken iwata " aseεdi d win yemmuten di liser".
Ma d ddigurdi-nni zur wudem-is neγ ahat s yiẓẓan i t-yessared, ilmeẓyen imezwura d-yemlal di tejmeεt yessawel-asen-d taluft yeḍran yerna s zzux.
Aqcic meskin yeffeγ umenduh fell-as, win d-yemlalen wayeḍ a s-yini: A ziγ Leεmara d aεeṭṭay a ddin rreb!
Izem-nni iḥulfa s yiman-is, amzun d netta i d Nelson Mandela.
Leεmara yuγal am umeslub, yezga yeshetrif kan, yewweḍ almi d tikli yenγa iman-is, ira a d-yekkes bu ḥbel-is akken ad yaf talwit.
Yella yiwen wergaz n taddart-nsen, yedder d iminig di Kubenhagen (DK), yal sin iseggasen irezzef γer tmurt.
Ussan-nni ideg teḍra taluft-agi d Leεmara, tuγ-it tegnit di taddart.
Ass-nni iεawez deg yiḍ i tziri, yeqqim d kra n yelmeẓyen di tejmeεt, llan ttmeslayen γef Leεmara, uγalen neṭgen γer wiyaḍ, jebden-d ameslay γef li PD an jiniṛal akken qqaren.
Iminig-nni n Kubenhagen yessuli leḥsab-is, yessers-it, yufa mačči d imdanen i wumi yezmer ad yemmeslay γef temsal-agi n yergazen yettidiren d wiyaḍ neγ n tulawin d tiyaḍ, tamuγli-nsen yessen-itt, gar-asen i d-yekker.
Maca yewhem amek rran tamsalt n Leεmara am wakken yiwen-is d tmucuha n widak iγef ttmeslayen.
Leεmara meskin d agrud iγef iεedda uzaglu, yessefk ad yessifeg wemdan aqerru n γlulu-nni i t-yesεeddan fell-as war wahin neγ tahin...
Yeqber wul n iminig-nni yellan yessusem tazwara, yuγal yuli-d rebbi-s, yekker, yessaked-iten s yir tamuγli, ihuzz aqerruy-is akka d wakka, yessegra-yasen-d ameslay s tefransist, yenna-yasen: “Putain de merde!”, yeṭṭef abrid-is s axxam.
Akken kan yeffel i tiγilt, serrḥen d taḍṣa sin yizmawen yellan ger widak-nni yakk yeqqim.
Ugaren iγyal mi ara smermuγen akken.
Amezwaru yenna-yas: Acuγer akka tettaḍṣaḍ ay ageswaḥ n rebbi?
Winna yerra-yas-d: A ẓriγ, ẓriγ tfaqeḍ ula d kečč.
Wayeḍ: Kenwi d imcumen ay atmaten, ulac akk d acu i wen-inesren , aha init-d γef wacu tettaḍṣam akka, aha!
Wayeḍ-nniḍen: “ Yekker, yettneggiz“ Tura faqeγ ula d nekk, faqeγ, mebla rebbi ula d wahin ar d aεeṭṭay.
Akken yessuli ameslay, ẓedmen fell-as widak-nni yellan ttaḍṣan, ḥebban-t, ẓemḍen-t γer yedmaren-nsen si tmendit, nnan-as: Ula d kečč γur-k lḥeqq-ik ay amcum, tebra ma ttεeddin akk fell-ak izaylalen, umadra yemma-k i k-id-yesεan!
Wis-kraḍ-nni ( wayeḍ ), yuγal wudem-is d azeggaγ, yesseḍḥa akka acemma s yiman-is, acku ḥala netta ur nfaq ara gar-asen, maca din din yufa-d tikti is yesseṛ aqerruy-is, yenna-yasen:
Wellah ula d nekk ar faqeγ, walaγ-t mi akken tt-ikemmez s aẓru-nni iγef yella yeqqim, d acu kan ur umineγ ara allen-iw, maca yehwa-yi kan, acku annect-a d ayen yellan iban am tafat, imezdaγ-agi yakk n Luṛubba, la blibaṛ deg-sen sεan ṣṣenεa, d tikci i d lmiti-nsen.
Imiren kan ata yeffeγ-d seg wexxam yiwen n uεefrit, d yiwen seg widak-nni i wumi qqaren, yekkat-itt ula deg waman.
Akken t-walan, mmugren-t s lferḥ, nnan-as: Yya-d a Bu uγenjur, yya-d γer dagi, yewwi-k-id rebbi swa, swa!
Bu uγenjur: D lxir a tarwa, yakk d lxir?
Wid-nni: Ma d tidet kečč d argaz, γur-k a k-yenser wudem-nni n teqcict n Ḥmimi n leεzib! Atan iban tella deg-s 100% yerna di Kubenhagen anida yezdeγ zewwğen yergazen d wiyaḍ.
Bu uγenjur: Yyah, ihi akka i tella! !mi akka ihi, anfet-as kan, wali-t mmi-s n tağğalt, wali-t! Atan tebra ddin n yemma-s ar d-awiγ la Karṭ rizidans seg uqerqur-is!!!
Di taddart-agi n dda Ḥemmu ḍrant twaγiwin timeqqranin yugaren tin yeḍran d Leεmara. D ayen i t-yeğğan ur yenγi ara iman-is.
Asmi yessaweḍ tam d mraw ( 18 ) iseggasen di tqerrut-is, baba-s imiren dγa i d-yewwi lantrit,yekcem-d i lebda γer tmurt,
Yewwi-yas-d takeṛṛust i mmi-s, yuγ-d tameqḥelt i yiman-is, ma d ayen-nniḍen d yiwen mmi-s n taddart-is yezdeγ di Ṣṭif i t-id-yuγen γef yisem-is mi akken yerra la karṭ rizidans-is i irumyen.
Argaz-nni ixeddem tṛabandu, yessen akk widak ixeddmen di ddiwan yerna ulac daγen ccambiṭ neγ tazuliγt ur yessin.
D acu i s-d-yegran tura i dda Ḥemmu?
Yessefk ad yesεu tislit skud ur teskerker deg-s tmettant.
Ma d ul n Leεmara yebḍa γef sin:
1)- Mazal-it d aqcic, ira ad ifareṣ temẓi d wurar war aḥebber, ttεebga d wayen akk yeqqnen s ayagi.
2)- seg wakken tullas d tullas i yessefk a d-ddunt d tislatin di tmurt n yeqbayliyen, yugad ad tfat tin iḥemmel.
Yefren ger sin iberdan-agi, yuγal yenna-yas i wergaz-nni i s-d-iceyyeε baba-s ad yemmeslay yid-s γef temsalt-agi n εamur n wexxam: Imi tebγam akka a sidi, ihi nekk d leflantegga i bγiγ.
Azekka-nni kan yewweḍ dda Ḥemmu baba-s n teqcict, yenna-yas: Llah mṣelli εlik a raṣul llah.
Argaz-nni: Ṣalla εlih wa sellem.
Dda Ḥemmu: Qesdeγ-k-id i nnesba n rebbi, ad iyi-tefkeḍ yelli-k i Leεmara-w.
Argaz-nni: " yecmumeḥ" Ṛuḥ a Ḥemmu, atan kullci mebruk!
Akken yewweḍ wergaz-nni s axxam, yesnejmaε-d akk tawacult-is, arraw-is di kraḍ yid-sen, yelli-s d tmeṭṭut-is, yuγal yenṭeq γef yelli-s, yenna-yas:
Atan a yelli taεzizt, yefka-yam-d rebbi argaz lεali yerna wellah ar akken t-yebγa wul-iw, atan fkiγ-kem i Leεmara mmi-s n Ḥemmu.
Ngum yessuli ameslay, kkren warraw-is di kraḍ γef yiwet tikkelt, rfan, ffγen seg wexxam, tezlez tegnit...
Amecwar kan, bdan ssawalen-as-d imeddukal-is wa deffir wa i wergaz-nni.
D arraw-is i ten-yeεnan, mmeslayen yid-sen γef wayen yexdem baba-tsen.
Yeffeγ-d s imeddukal-is, yesteqsa-ten d acu bγan, nutni nnan-as:
A sidi mačči akka i k-nessen, waqila ḥala arraw-ik i mazal d lefḥul. Amek ad tmedleḍ allen-ik γef wayen yeḍran zzman, ad tefkeḍ yelli-k i lεar yecban wahi? Σni ur tesliḍ ara yettak?
Argaz-nni: Uḥeqq sidna rebbi lεalamin d iẓekwan n lejdud-iw ar almi d ayen sliγ tura. Ihi atan ay irgazen lεali, ad awen-ibarek rebbi yerna lxir-nwen mačči d win zemreγ a t-ttuγ. Ahaw tura yak ur yeqqerṣ uyeddid, ur nγilen waman, ma
d Ḥemmu ẓriγ amek a s-xedmeγ. Ma ur d-rriγ ara ttar-iw akken ilaq, a t-sbehdaleγ zdat medden, γas ssusfet deg wudem-iw!
Azekka-nni kan, yezzwer-d dda Ḥemmu tilawin-is di snat zdat-s, d abrid a d-εnun tuṭṭu.
Tilawin-nni bubbent-d ttεebgat yugaren ayen yettaddam uγerrabu-nni yettinigen ger Wihṛan d Alikant ass ideg a d-yeččar d at tṛabandu-nni n Ledzayer.
I wakken a d-iruḥ wemdan seg wexxam n dda Ḥemmu γer win n teslit-is uzekka, yessefk-as a d-iεeddi d tlemmast n tejmeεt.
Akken ssufγen iḍarren-nsen seg wakal n wedrum-nsen, kecmen win n tejmeεt, ineggez-d wergaz-nni γef dda Ḥemmu s lexmata, yeγli deg-s s tεekkazt, yekkat-it, yettεeggiḍ fell-as, yeqqar-as:
Σni tγileḍ-iyi ula d nekk d ṛṛxis am kečč, a win yeğğan aεeṭṭay deg wexxam-is? Tebγiḍ ihi a s-ternuḍ yelli d tameṭṭut-is a mmi-s n leḥram? WAaaaa nekk ɣur-iiii, tlata yergazeeeen, rekkben ula d iγyal, kečč tura a γ-tṣeṭṭleḍ cclaγem deg yiwen wass a ssalubri!!!
Dda Ḥemmu Yeddegdeg akken ilaq, maca yessuli-d kra n wawalen yenna-yas: Iγyal rekkben akk medden fell-asen a winnat.
Argaz-nni: Arraw-iw mačči d alluy kan i ttalin γef yeεrar-nsen, waaaaaaa d apeyyep i ten-ttpeyyipen a ṭṭneh, ma tebγiḍ ad teẓreḍ ihi.
Seg wass-nni d afella, at taddart akk yes-s i ttcehhiden wergaz-nni, γur-sen yugar Claus von Stauffenberg di ccan d yiseɣ.
Γas amdan din i d-yekker gar-asen, maca tikkwal iεerreq-as cced n uyeddid, yettemlil-d wallaγ-is d tindac war ixef.
Amek akka almi γlay wazal n yemdanen-agi yettpeyyipen iγyal, ma d irgazen yettidirin d wiyaḍ neγ tilawin d tiyaḍ d aṭabu?
Lemmer a d-yesteqsi wemdan Muḥya d acu yenna, cukkeγ a
d-yini: Aql-i ur fhimeγ tren, aqerruy-iw yeqreḥ-iyi, ul-iw kif kif, ssalit timucuha-agi-nwen a winnat, anfet-iyi a ad ṭṭṣeγ di talwit a ddin qessam!!!!
Akken yekfa ameslay, serḥen imeddukal-is d taḍṣa, yerna taḍṣa n ẓẓeṭla tattak anzi γer teqbaylit-nni Lpari yenna ṭṭubib deg westuti-s.
- Acuγer la tettṣṣaḍṣam, d acu d-nniγεni?
- Waqila kečč deg imyura.net i tegganeḍ?
- Acuγer, tessnem asmel-a?
- Aha berka-k ttmesxir, tagi d War Isem i tt-id-isersen dinna!
- Tessnem War Isem?
- Nessen-it ih yerna mačči ala netta. Nessen Winna-nni d-yerran ula d Johann Wolfang von Goethe γer teqbaylit, nessen amcum-nni n bu Lizavuntur n dda Qiqi, Awetniri s wayen akk yettaru d tmezgunin-is, Amsedrar-nni n Ğamal, d amcum winna yezwer yerna ula d Tanaṣlit, tameskart-nni n Wakli n tayri tezga dinna. Γas ulamma wigi ur ttmeslayen fell-asen Leqbayel, nessen-iten, mačči d iγyal am wakka d aγ-tγileḍ i nella.
- D tidet, Leqbayel ula d Uzerrad ur tessinen ara, lemmer s trumit i yettarun wigi, tili atta tessa-yasen s wedfel. Metref ula d iwerḍan-is s trumit, ulac anwa ur t-nessin.
- Dγa winna yesfaq-itt, ad as-tiniḍ yebγa ad yuγal d lkumisar n teqbaylit di Bruksal.
- Mačči ala netta, aṭas i yellan, a d-yaweḍ akk wass-nsen, anef-asen kan!
- Ula d irumyen faqen-asen, muqel kan Sarkuzi iwumi iεelleq cciεa-nni-nsen n yiseγ, mačči yakk i widak-agi i sen-yesqizziben, yefka-tt i Ḥemmadi. I win yettγennin(mačči i win icennun) s teqbaylit.
- Teẓriḍ d acu d iyi-yeswehmen a ssiεqa, anida yessen Sarkuzi taqbaylit?
Yuγal yewweḍ-d lawan ad nnejmaεen, imi nutni yakk seg yiwen wedrum, nnan-as i winna d asen-d-izzuxen s tmacahut-nni n at Micli:
- Mi ara naweḍ s adrum, γur-k anida k-yekkat lmil neγ d acu yerna γur-k iwumi teqqareḍ akk neẓṭel!
- Σni alamma tennam-iyi-d?
- Nenna-yak-d, acku atan teṭṭfeḍ-d Lqirwan, ihi ḥader!
- Ṭṭfen abrid s ixxamen-nsen, akken d tikli ad awḍen s adrum, mlalen-d winna d-yeffγen γur-sen. Iwala-t kan umeddakel-is-nni yeğğa γur-sen, mi yella akken la yettnaγ d yiman-is, ira a d-yerr leεqel-is tetlef ẓẓeṭla. Ihi iwakken ad yeṭṭef deg wawal d asen-iṛeggem i widak yellan yid-s, mi yessutren deg-s akken ur yeqqar ara i medden ẓeṭṭlen, yemmuger winna s imeslayen-agi, γas ulamma ur t-id-yesteqsa γef kra:
- Wellah a sidi ma neẓṭel akk, anwa i d ak-yennan akka?
Widak-nni rfan fell-as, d acu kan ula d winna-nniḍen d ameddakel, dγa nnan-as:
Awit, awit ad yeṭṭeṣ, ma ulac azekka a d-neffeγ di Ladibuc du kabili! Yuγ-asen awal, yewwi-t ad yeṭṭeṣ.
Azekka-nni mi d-kkren, ufan-d taddart akk tesla s wayen yeḍran d at Micli, slan a ziγ mačči d lmut kan i yemmut Budawed, maca, tessebleε-it tγerγert. Wehmen.
Uγalen Ṣeḍḥen s yiman-nsen, wwin-asen leğmeε i wat Micli, ssutren deg-sen ad sen-ssurfen, imi swan ccrab iḍelli-nni, γas ulamma ẓran-t yemmut. Ggulen-asen ar d ibeẓḍan(ibeccan) i d asen-igan leγrur, d nutni i ten-yessawḍen jban-as i Buzar γef wemnar. Nnan-asen daγen"tura ma tebγam ad awen-nexdem kra n wayen yelhan, xeṭṭit-aγ s wayen tram neγ ma yehwa-yawen asmi ara kfun 40 wussan-agi n leḥzen, ad awen-d-nawi iḍebbalen si Nuvalti, d nekkni ara ten-ixellṣen. Ah nnaγ lemmer ur yewwiḍ ara Raḥim leεfu n Rebbi, wellah ar d netta ar d awen-d-nawi!".
At Micli qeblen, maca, asmi kfan 40 wussan-nni n leḥzen ssnernan-asen alamma d nnuval-urdr. Asmi tessebleε tγerγet Budawed, imiren yeffeγ-iten akk leεqel, ttun kra yellan, ihi ur ẓẓullen ara fell-as, almi d tagnit-nni i d-mmektin d wayen.
Uγalen nnan-as ad as-nessuter i Weld Σli Lhadi ad aγ-d-yawi amaṣri-nni d-yewwi s axxam n yedles, ala win ara t-yessiwḍen γer lğennet war ccek, ma ulac akk a d asen-d-nawi Saεid Seεdi ad yeẓẓal fell-as.
Yenṭeq-d yiwen fell-as yenna-yas:
- Anida akka d as-yessen winna i tẓallit?
- Σni ur twalaḍ ara di Suriyya, asmi yemmut Ḥafeḍ El Ased?
Sεid At Mεemmer
Tamawt: Ad snemmreγ Awetniri d Uyirat!