Kles(Rijistri)
 
Tirni
 
 
Amulli n YEMMA: Mehjuba At Azzuz
 Nacira ABROUS   Wigi d awal sin buddeγ-ten i yemma almend n umulli ines ass n 1 Yennayer. 
(i t-id-yesẓergen d nacyabrus)

Awal gar-aneɣ…
Tidet kan, nekk taggara-ya cerheɣ s yiman-iw, cerheɣ s wayen ẓerreɣ daɣen. Cerheɣ s yiman-iw acku sseqdaceɣ taqbaylit-iw deg tudert-iw n yal ass, ama d taqbuṛt-n niɣ d tartart… dɣa aṭas n yiterrasen ay nnumen sɣur-i qqaren “azul”, “tanemmirt” deg a...
(i t-id-yesẓergen d Mhenni)

"Tasleḍt n tsekla"
* Tamawt tamezwart : Tutlayt n tesleḍt ad d-tili s tutlayt n tmaziγt, anda ara yili useqdec n kra n wawalen imaynuten, ladγa wid yerzan tussna, wid iwimi ara neg asegzi γer taggara. * Asgenses n wungal « Tuγalin » : « Tuγalin » d azwel n yiwe...
(i t-id-yesẓergen d Maspero2)

CAAH
 Cah deg-wen macci d amynut
(i t-id-yesẓergen d )

Tagara Umerri
Wagi d aḥric wis-kuz, aneggaru, umegrad-agi ɣef Umerri. Ma illa ur teɣrim ara aḥric amenzu tzemrem ad teɣrem da: Umerri Assaḍ Agawa. Wis-sin atan da: Yuɣal Ḥmed d Umerri. Wis-qrad daɣen ata dagi: Taɣdemt Umerri. Qqimen di 4 di tγarγart, γef tyeggiri...
(i t-id-yesẓergen d Mack)

Zimu / NNAQUS
D awal amectuh afessas af wayen d tewwi tḥawact tameslubt taɛqlit n Zimu. Nniγ-d ayen kan umi ḥulfaγ ayen walaγ. Tagi macci d tazrawt lqayen.
(i t-id-yesẓergen d nacyabrus)

Tamacahut n Faskan
   Faskan, d amdan iḥemmlen talwit aṭas, d yiwen iγuccen ma ad isel i yemdanen ttemcečawen neγ ttemčaqlalen γef kra neγ kra. Yiwet tikkelt iga akka ad yefru sin, yečča-tt-id s tεekkazt. Dγa yennuγna ugar γef ayen yenneqraḥ. Yenna d yiman-is...
(i t-id-yesẓergen d host)

"Brut i wawal-iw" n Nufel Si tira ar tira
Awal n Nacira Abrous af wamud n yisefra d-yessufe Nufel s wezwel : "Brut-as i wawal-iw" Yesteqsa yi-d umedyaz nne af wayen wala nni as- atan ihi deg wesmil Imyura.
(i t-id-yesẓergen d nacyabrus)

I Racid Alic (Rachid Aliche) Amyaru aqbayli
 Awal agi d ayen d tewwi kan  tedmi ussan agi n wesmekti ines di Tgemmunt Azzuz deg At Aysi. Awal af wind-yuran ungal amenzu s teqbaylit deg yiseggasen n 80.
(i t-id-yesẓergen d nacyabrus)

Adfel d ideflawen
Tineggura agi imi lqaâa tezga tḥemmu u terwi tikli n tegnawt inejla udfel si tmurt n Iqbayliyen. Di myal tagrest ad nudmen kan kra n ibruyen n udfel u ad sennin kra idudan kan. Ur ireggel ubrid u ttwaḥbasen medden akken ad rẓen asalu.  Maca tamu...
(i t-id-yesẓergen d Mack)

Tamaziγt di Libya
Ussan-a izrin, seg ass-mi iskwartfen Elqeddafi di Libya, wa icrah wa inna ccah ɣzan-as. Nwala-t akw ixnunes di tmurt. Igrawliwen i t-id-iṭfen,i t-id- iksen si teɣwrast am tzaɣriwt, sbehdlen-t macci d kra. Ewten-t, regmen-t susfen-t. Lḥasun ur as jjin...
(i t-id-yesẓergen d Mack)

Taɣenjayt n weɣrib sɣur Karim Akouche
 Ccetwa tessufɣed tisuqas-is. Deg uglim n yemdanen treṣṣa ssem-is. Lxiq yeččur ulawen. Yal yiwen d acu n weɣbel i t-yerḥan. Assagi d ass amenzu n Yennayer. D tameddit. Aqli-yi deg wexxam, sikidaɣ si ṭtaq ɣer berra. Deffir-iw, Lunes Matub deg CD...
(i t-id-yesẓergen d Angwmar)

 
spacer
 
Tamedyazt
 
 
Ma ur d yezwir winnik,wayed ur k-isenttaray!!

 A yaqjun d-yekren deg uxxam-iw,teččiḍ teswiḍ seg ufus-iw.

Tturareɣ idek alama d iḍ, tettuɣ d aɣarṣiw i telliḍ.

Am uɛeggal deg uxxam-iw ik ḥesbaɣ, giɣ-ak amḍiq deg ull-iw.

Fkiɣ-ak ayen yellan di tezmart-iw, teččiḍ am keč am iyaḍ.

Hemlaɣ-k tifet ak wiyaḍ, laman dgek ikka idurar.


Amulli n YEMMA: Mehjuba At Azzuz

 Nacira ABROUS

 

Wigi d awal sin buddeγ-ten i yemma almend n umulli ines ass n 1 Yennayer. 


 
spacer

Tamenzut
Mimmic d Lulum

Asmuḥyet

 

Tukkist si "Mimmic d Lulum" (Plisch und Plum) n Wilhelm Busch

 

Sεid At Mεemmer

 

 

A yemma d wa i d akeyyef!

Yal taγruṭ d aqjun teṭṭef.

 

Ttwaṭṭfen ifassen n dda Leḥlu,

yessuffuγ-d ddexxan am wesfaylu.

 

Ulamma iccew n ddexxan yettfurru,

Yewwet-it usemmiḍ s aqerru.

 

 

 

 

...Aḍris akken ma yella
Ma ur d yezwir winnik,wayed ur k-isenttaray!!

 A yaqjun d-yekren deg uxxam-iw,teččiḍ teswiḍ seg ufus-iw.

Tturareɣ idek alama d iḍ, tettuɣ d aɣarṣiw i telliḍ.

Am uɛeggal deg uxxam-iw ik ḥesbaɣ, giɣ-ak amḍiq deg ull-iw.

Fkiɣ-ak ayen yellan di tezmart-iw, teččiḍ am keč am iyaḍ.

Hemlaɣ-k tifet ak wiyaḍ, laman dgek ikka idurar.

...Aḍris akken ma yella
Warek d Wasin

Adlis n Warek d Wasin d sa (7) rradmat uqmen Max d Moritz, arrac-nni imcumen iγef yura Wilhelm Busch s talmanit adlis s talγa isefra i d-yesmuḥyet umedyaz Sεid At Mεemmer γer tin n Muḥya. Adlis-agi ulac tawacult di tmurt n Lalman ur t-nesεi ara, yettwasmuḥyet neγ yettwasuqel daγen γer wugar n 400 tutlayin-nniḍen, aseggas-a dγa yura-t yiwen ula s taεrabt.
S. A. M. yesmuḥeyt-d ayen akk yura deg-s umeskar, tazwart, rradmat neγ tiqurar d yakk d taggara.
Tzemrem ad twalim dagi isebtaren imezwura, tazwart d rradma tamezwarut:


Sεid At Mεemmer. Izerfan umeskar akk d ayla-s.
ISBN: 978-1-291-34736-4

Asmuḥyet

Warek d Wasin

Max und Moritz - Heinrich Christian Wilhelm Busch
 

Ameskar n wunuγen d Wilhelm Busch

 

 

(* 15. Yebril 1832 di Wiedensahl;

 

† 9. Yennayer 1908 di Mechtshausen)

 

...Aḍris akken ma yella
Tamγart d teslit-is...

 

Qqaren-d yella yiwen n uxxam zik-nni, deg-s tamɣart d mmi-s d teslit-is. Tamɣart-nni d teslit-is am umcic d uɣerda neɣ, ugar, am temɣart d teslit…di Tmurt n Leqbayel n zik-nni : a wufan tamezwarut d Lalla, tislit-is d taklit kan.

Dɣa ulac d acu ur (d)as-tesbubb temɣart i teslit-is d ihwah, akken kan ad as-yebru mmi-s. Yal tameddit n wass, ad d-tcellef fell-as leɛǧeb, ad as-d-tales i mmi-s ayen tga d wayen ur tgi, ayen d-tenna d wayen ur d-tenni.

 

...Aḍris akken ma yella
Iswan n tfaska n tmedyezt n teqbaylit/tamaziɣt ADRAR N FAD, Ayt Smaɛel (Bgayet) : Tamuɣli n yiwen n uɛeggal n tseqqamut

Ẓriɣ, aṭas i yenwan ur yezmir yiwen ad d-“yefk rray-is” ɣef usefru acku, akken qqaren “Asefru d iḥulfan … n win/tin i t-yennan”.

Tamezwarut aya d tuccḍa n tenfalit ! Nekki ad d-iniɣ: Asefru mačči d iḥulfan! D asenfali n yiḥulfan s wawal!!

 Acku lemmer ulac awalen, lemmer mačči d tilin n tmeslayin, yiwen ur yezmir ad d-yessufeɣ, ad d-yesken iḥulfan-is. Annect-a mmeslayen-d fell-as At tesnilest! War timeslayin, ama d tid n wawal, ama d tiyaḍ, iḥulfan, taktiwin d wayen akk ila umdan, ad qqimen deg wadan-is kan.

 

 

 

...Aḍris akken ma yella
D SSALIMA !

 

Tafaska usaru amaziɣ. Imi ad tezreḍ azwel-agi a s-t-iniɣ, a rrbeḥ a tafat, idles-nneɣ ad yeceεceε. A k-yini yiwen: "awwah, ɣur-k ur ten-ttamen ara, nzan, ma nnan-ak ssired ɣas ames !" A s-tiniḍ: "i tura a nettxatal kan akka ? Ar melmi ?" Yella-d, d tafaska n usaru amaziɣ, ad tesrimmeḥ a wer tarew ! A nefreḥ yes-s akka, ar zdat a nwali. Yerna aseggas-a, gan-t d tajmilt i win i igan asaru amenzu s teqbaylit, ih ula d tinna d tamaziɣt. Niqal amek ihi ! Wissen amek sewwqen, glan-d ula s wid nḥemmel, zwaren-ten-id, akken a nekkes yakk cekk. Ẓer aseḍsu-nni d wawal-nni yesnin am tzuraz, tiniḍ-as keč tameɣra maci nneɣ. Ma dɣa temmektaḍ-d yemma imi tedda ḥafi, a s-tiniḍ ɣef yiri lkanun i lliɣ, jeddi yeqmec allen-is yettmektay-d tid iεeddan, jidda tesmendag isufa, dɣa ad teẓẓleḍ iḍarren-ik, ad tessentuḍ allen-ik deg tergin ad tent-tettwaliḍ d itran. Maca wagi ma yella tettwaliḍ kan tiwlafin, d wayen d-nnan nutni, maca daɣen, ma yella win umi zeddig yiman, yewwḍ-iten s amnar, a k-d-yerr s isali, a k-id-yessaki, dɣa a d-tafeḍ rɣan icuḍaḍ ubernus-ik ur tuḥtameḍ. 

Ihi atan Racid Tiɣilt yewwḍ-iten s amnar, ɣreṭ aḍris dacu d-yenna azekka-nni...

...Aḍris akken ma yella
D acu i teswa ddunit ?

Mi d-yemdel tawwurt n uxxam, bdan imeṭṭawen tteγlayen-d deg wallen n tmeṭṭut-is, fsusit di tazwara, maca ttnernayen di teqseḥ almi qqlen d acetki :
- Ttxil-k a Nnadir ẓer d acu i txeddmeḍ, ttxil-k uγal di ṛṛay-ik tettuḍ tiktiwin-ayi tiberkanin i d-yeγlin γef uqerruy-ik…
Maca imeṭṭawen-is d tmeslayin-is nnerfadent deg igenni am tagut n ṣṣbeḥ, Nnadir ur asent-yesli ara. Lḥess-nni i d-εellent tektiwin yennejmaεen deg wallaγ-is akked wul-is rrant timedlin fell-as, ur t-ğğint ara ad isel i kra nniḍen.
Iεel tisura deg lğib-is. Tura ad iεeddi γef wergaz-nni umi yezzenz axxam i wakken ad as-tent-yefk, s yinna ad yeṭṭef abrid-is γer tmurt akken i as-iεel leḥsab deg tazwara. Akamyun i iεebban lqec n uxxam yezwar, yegra kan ad ilaḥeq netta d tmeṭṭut-is.
Yeldi tawwurt n tkerrust, isers kra n lqec d ameẓẓyan deg-s, umbεed yerkeb, yessekker amutur. Ur yefki ara ula d azgen n tiṭ i tmeṭṭut-is yellan tneggef deg berra. Yezmer ad iruḥ ad tt-yeğğ mebla ma tuqeε-as akken i yezzenz axxam-is, yeṭṭaxxer-d deg lxedma-ynes yezmer ad tt-yeğğ ula d nettat. Ula d nettat teẓra annect-a acku yenna-as-d ussan iεeddan:
- tebγiḍ ad tedduḍ, tebγiḍ ad truḥeḍ axxam n baba-m.

...Aḍris akken ma yella
Warek d Wasin

Warek d Wasin d sin warrac imcumen, γeḍlen-d isiḍ deg imezdaγ n Tewrirt yettwattun, ulac rradma zeglen, tiqurar akk yellan uqmen-tent, ur ğğin yiwen di talwit, la nna Faṭi tağğalt, Beẓẓi bu lkuca, dda Qiccu, wala Mass Semmus neγ wiyaḍ. Ma d taggara, abbaḥ, aql-i ccarweγ si tura! Win iran ad iẓer tidyanin timeqqranin iwumi yekkren ssfagat-agi di sin yakk d wamek teḍra yid-sen taggara, ad iγer adlis akken ma yella!

...

...Aḍris akken ma yella
Ahya Ssimra !!

Ahya Ssimra d azwel n yiwen n wamud n tullisin id yefɣen ussan-a (Maɣreṣ 2013) deg tmurt sɣur Tizrigin Tira. Tullisin-a yura-ten-tt umaskar Nufel Buzebbuǧa. Γas akka yezdeɣ deg tmura n yinig, Nufel yettaru s teqbaylit. Amud-a, yesεan 8 tullisin, yura-t s tutlayt n yal as, maca nezmer daɣen ad neḥulfu belli yella waṭṭas unadi di tutlayt. Daɣen, tamawt ma negra-tt, ad naf belli di tira n Nufel yella lebni amaynut, yemgaraden ɣef wayen neqqar ɣer umyura nniḍen. Ahat acku tamusni n tutlayin akked tirmit i yesεa di tsekliyin tiberraniyin i yeǧǧan lebni n tira-s ad yili akka? 

...Aḍris akken ma yella
Nnif adarγal sγur Murad Irnaten


Tulist tettawi-d γef yiwet n taddart, taddart-agi tetteffer leεwayer-is, leεyub-is zdat tudrin nniḍen tefka-d udem yelha, yeṣfa, deg-s ulac acu ixuṣen. almi ula d tudrin nniḍen umnen-tt γilent d tidet, rran-tt d amedya n tezdeg, d nnif, d lḥerma...

Yiwet n tikkelt yenulfa-d lεib deg-s, lεib ur tezmir ara ad teffer, neγ ad tesedreg. lεib-nni i d-ikeflen leεyub yefren. " lεiib d talalit n warac iεegggunen " taddart tuggad nger " la mort symbolique " wala nger n tidett. fran-tt di rray ad nγen tulawin id-yesεan arrac-agi akken ad sefḍen deεwessu id-yeγlin γef taddart. tudrin nniḍen usant-d akken ad ḥarben γef yesit-sen, yekker cwal dγa tiweḍ γer lmuḥal yuzel yidim, taddart tenger deg-s ur d-igri ula d amcic...

...Aḍris akken ma yella
Isalen
Tamaziɣt deg tesnawit
         Azul fell-awen,          Ass-a ad aken-d-mmeslayeɣ ɣef tɣara (lḥala) n tmaziɣt deg tesnawiyin n Lezzayer.        Tamaziɣt seg wasmi d-lul acḥal tasuta aya, d imawlan-is ...
(i t-id-yesẓergen d lyes_amazigh)

  Asefru:*1976*  

 

 

 

Asefru yura Smaεil Mejbeṛ deg useggas 1976

 

"Ini-yas i yemma"!
 
"Fkiγ tudert-iw d asfel, rran fell-i tibbura.
Ur ẓerreγ iṭij d wedfel, tilelli-w di tsura.
Ini-yas ! Ini-yas i yemma!
 
Ssugten fell-i tisluqbatin, am yiḍan sseglafen.
Di rregmat d tkerkas ur ğğin, di « creε » s tmettant i d iyi-yeṭṭfen.
Ini-yas ! Ini-yas i yemma!
 
Xas di lḥebs nnuγniγ, ayen zerεeγ yessegm-d.
Tennerna tutlayt-nneγ, tarwa umaziγ tbedd.
Ini-yas ! Ini-yas i yemma!
 
- Akken tamaziγt ad tili.
-Akken Tamazγa ad tili.
                                   -Akken Amaziγ ad yili.
Fkiγ tudert-iw d asfel.
Ini-yas ! Ini-yas i yemma"!!!

 

 

 

 

Asefru yura Smaεil Mejbeṛ deg useggas 1976

 

"Ini-yas i yemma"!
 
"Fkiγ tudert-iw d asfel, rran fell-i tibbura.
Ur ẓerreγ iṭij d wedfel, tilelli-w di tsura.
Ini-yas ! Ini-yas i yemma!
 
Ssugten fell-i tisluqbatin, am yiḍan sseglafen.
Di rregmat d tkerkas ur ğğin, di « creε » s tmettant i d iyi-yeṭṭfen.
Ini-yas ! Ini-yas i yemma!
 
Xas di lḥebs nnuγniγ, ayen zerεeγ yessegm-d.
Tennerna tutlayt-nneγ, tarwa umaziγ tbedd.
Ini-yas ! Ini-yas i yemma!
 
- Akken tamaziγt ad tili.
-Akken Tamazγa ad tili.
                                   -Akken Amaziγ ad yili.
Fkiγ tudert-iw d asfel.
Ini-yas ! Ini-yas i yemma"!!!

 

Copyright 2006 imyura.net